Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 6.33 trang 27 SGK Toán 9

Bài 21. Giải bài toán bằng cách lập phương trình   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một xưởng may phải may 1 500 chiếc áo trong thời gian quy định. Để hoàn thành sớm kế hoạch, mỗi ngày xưởng đã may được nhiều hơn 10 chiếc áo so với số áo phải may trong một ngày theo kế hoạch. Do đó, ba ngày trước khi hết thời hạn, xưởng đã may được 1 320 áo. Hỏi theo kế hoạch, mỗi ngày xưởng đó phải may xong bao nhiêu chiếc áo?

Lời giải

Gọi ẩn và điều kiện:

Gọi số áo mỗi ngày xưởng phải may theo kế hoạch là xx (chiếc), điều kiện x∈N∗x \in \mathbb{N}^*.

Biểu diễn các đại lượng:

Thời gian quy định để may xong 1 5001\,500 chiếc áo theo kế hoạch là 1500x\dfrac{1500}{x} (ngày).

Thực tế mỗi ngày xưởng may được nhiều hơn 1010 chiếc, tức là x+10x + 10 (chiếc).

Ba ngày trước khi hết thời hạn nghĩa là xưởng đã may trong 1500x−3\dfrac{1500}{x} - 3 (ngày), và trong thời gian đó may được 1 3201\,320 áo.

Lập phương trình:

(x+10)(1500x−3)=1320.(x + 10)\left(\dfrac{1500}{x} - 3\right) = 1320.

Giải phương trình:

Khai triển vế trái:

1500−3x+15000x−30=13201500 - 3x + \dfrac{15000}{x} - 30 = 1320

1470−3x+15000x=13201470 - 3x + \dfrac{15000}{x} = 1320

−3x+15000x=−150.-3x + \dfrac{15000}{x} = -150.

Nhân hai vế với xx (với x>0x > 0) rồi chia cả hai vế cho −3-3:

−3x2+15000=−150x-3x^2 + 15000 = -150x

x2−50x−5000=0.x^2 - 50x - 5000 = 0.

Ta có Δ=(−50)2−4⋅1⋅(−5000)=2500+20000=22500>0\Delta = (-50)^2 - 4 \cdot 1 \cdot (-5000) = 2500 + 20000 = 22500 > 0, nên Δ=150\sqrt{\Delta} = 150.

x1=50+1502=100(thỏa mãn);x2=50−1502=−50(loại vì x>0).x_1 = \dfrac{50 + 150}{2} = 100 \quad (\text{thỏa mãn}); \qquad x_2 = \dfrac{50 - 150}{2} = -50 \quad (\text{loại vì } x > 0).

Kiểm tra lại: Thời gian quy định là 1500100=15\dfrac{1500}{100} = 15 ngày. Thực tế mỗi ngày may 100+10=110100 + 10 = 110 chiếc. Ba ngày trước hạn (tức sau 15−3=1215 - 3 = 12 ngày) may được 110⋅12=1 320110 \cdot 12 = 1\,320 áo, đúng với đề bài.

Kết luận: Theo kế hoạch, mỗi ngày xưởng phải may xong 100100 chiếc áo.

Đáp số

100 chiếc áo mỗi ngày

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.