Giải Hoạt động 3 trang 73 SGK Toán 9
Đề bài
Cho tam giác vuông tại đỉnh . Gọi , lần lượt là trung điểm của các cạnh và (H.9.15).
a) Vẽ hai đường trung trực , của các cạnh , , cắt nhau tại .
b) Hãy giải thích vì sao , là các đường trung bình của tam giác .
c) Hãy giải thích vì sao là trung điểm của , từ đó suy ra đường tròn ngoại tiếp của tam giác có tâm và bán kính .
Hình 9.15: Đường tròn có tam giác vuông tại nội tiếp; ở trên, ở dưới trái, ở dưới phải. là trung điểm , là trung điểm . Đường trung trực của (nằm ngang, qua ) và đường trung trực của (thẳng đứng, qua ) cắt nhau tại ; nằm trên đường tròn, là trung điểm của cạnh huyền . Các ký hiệu vuông góc tại và , các dấu bằng nhau trên và .
Lời giải
a) Dựng hình
- Đường trung trực của : là đường thẳng đi qua trung điểm của và vuông góc với tại .
- Đường trung trực của : là đường thẳng đi qua trung điểm của và vuông góc với tại .
- Hai đường thẳng và cắt nhau tại .
b) , là các đường trung bình của tam giác
Vì là đường trung trực của nên tại . Mà tam giác vuông tại nên . Hai đường thẳng và cùng vuông góc với nên:
Đường thẳng đi qua trung điểm của cạnh và song song với cạnh , nên theo tính chất đường trung bình, đi qua trung điểm của cạnh .
Tương tự, là đường trung trực của nên tại ; mà , do đó:
Đường thẳng đi qua trung điểm của cạnh và song song với cạnh , nên cũng đi qua trung điểm của cạnh .
Vì cả hai đường thẳng và đều đi qua trung điểm của , mà là giao điểm của và , nên chính là trung điểm của .
Khi đó:
- nối trung điểm của với trung điểm của là đường trung bình của tam giác (và ).
- nối trung điểm của với trung điểm của là đường trung bình của tam giác (và ).
c) là trung điểm của và đường tròn ngoại tiếp tam giác
Theo lập luận ở câu b), là giao của hai đường trung trực nên nằm trên cả và , đồng thời là trung điểm của cạnh huyền . Do đó:
Mặt khác, nằm trên đường trung trực của nên ; nằm trên đường trung trực của nên . Suy ra:
Vậy ba điểm , , cùng cách điểm một khoảng bằng . Do đó đường tròn tâm bán kính đi qua cả ba đỉnh , , , tức là đường tròn ngoại tiếp tam giác có tâm là trung điểm của cạnh huyền và bán kính (đpcm).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.