Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Hoạt động 3 trang 73 SGK Toán 9

Bài 28. Đường tròn ngoại tiếp và đường tròn nội tiếp của một tam giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tam giác ABCABC vuông tại đỉnh AA. Gọi NN, PP lần lượt là trung điểm của các cạnh ABAB và ACAC (H.9.15).

a) Vẽ hai đường trung trực aa, bb của các cạnh ABAB, ACAC, cắt nhau tại MM.

b) Hãy giải thích vì sao MNMN, MPMP là các đường trung bình của tam giác ABCABC.

c) Hãy giải thích vì sao MM là trung điểm của BCBC, từ đó suy ra đường tròn ngoại tiếp của tam giác ABCABC có tâm MM và bán kính MB=MC=BC2MB = MC = \dfrac{BC}{2}.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 73 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 9.15: Đường tròn có tam giác ABCABC vuông tại AA nội tiếp; BB ở trên, AA ở dưới trái, CC ở dưới phải. NN là trung điểm ABAB, PP là trung điểm ACAC. Đường trung trực aa của ABAB (nằm ngang, qua NN) và đường trung trực bb của ACAC (thẳng đứng, qua PP) cắt nhau tại MM; MM nằm trên đường tròn, là trung điểm của cạnh huyền BCBC. Các ký hiệu vuông góc tại NN và PP, các dấu bằng nhau trên AN=NBAN=NB và AP=PCAP=PC.

Lời giải

a) Dựng hình

- Đường trung trực aa của ABAB: là đường thẳng đi qua trung điểm NN của ABAB và vuông góc với ABAB tại NN.
- Đường trung trực bb của ACAC: là đường thẳng đi qua trung điểm PP của ACAC và vuông góc với ACAC tại PP.
- Hai đường thẳng aa và bb cắt nhau tại MM.

b) MNMN, MPMP là các đường trung bình của tam giác ABCABC

Vì aa là đường trung trực của ABAB nên a⊥ABa \perp AB tại NN. Mà tam giác ABCABC vuông tại AA nên AC⊥ABAC \perp AB. Hai đường thẳng aa và ACAC cùng vuông góc với ABAB nên:
a∥AC.a \parallel AC.
Đường thẳng aa đi qua trung điểm NN của cạnh ABAB và song song với cạnh ACAC, nên theo tính chất đường trung bình, aa đi qua trung điểm của cạnh BCBC.

Tương tự, bb là đường trung trực của ACAC nên b⊥ACb \perp AC tại PP; mà AB⊥ACAB \perp AC, do đó:
b∥AB.b \parallel AB.
Đường thẳng bb đi qua trung điểm PP của cạnh ACAC và song song với cạnh ABAB, nên bb cũng đi qua trung điểm của cạnh BCBC.

Vì cả hai đường thẳng aa và bb đều đi qua trung điểm của BCBC, mà MM là giao điểm của aa và bb, nên MM chính là trung điểm của BCBC.

Khi đó:
- MNMN nối trung điểm MM của BCBC với trung điểm NN của ABAB ⇒\Rightarrow MNMN là đường trung bình của tam giác ABCABC (và MN∥ACMN \parallel AC).
- MPMP nối trung điểm MM của BCBC với trung điểm PP của ACAC ⇒\Rightarrow MPMP là đường trung bình của tam giác ABCABC (và MP∥ABMP \parallel AB).

c) MM là trung điểm của BCBC và đường tròn ngoại tiếp tam giác ABCABC

Theo lập luận ở câu b), MM là giao của hai đường trung trực nên nằm trên cả aa và bb, đồng thời là trung điểm của cạnh huyền BCBC. Do đó:
MB=MC=BC2.MB = MC = \dfrac{BC}{2}.

Mặt khác, MM nằm trên đường trung trực aa của ABAB nên MA=MBMA = MB; MM nằm trên đường trung trực bb của ACAC nên MA=MCMA = MC. Suy ra:
MA=MB=MC=BC2.MA = MB = MC = \dfrac{BC}{2}.

Vậy ba điểm AA, BB, CC cùng cách điểm MM một khoảng bằng BC2\dfrac{BC}{2}. Do đó đường tròn tâm MM bán kính BC2\dfrac{BC}{2} đi qua cả ba đỉnh AA, BB, CC, tức là đường tròn ngoại tiếp tam giác ABCABC có tâm MM là trung điểm của cạnh huyền BCBC và bán kính R=MB=MC=BC2R = MB = MC = \dfrac{BC}{2} (đpcm).

Đáp số

Vẽ hai đường trung trực aa, bb cắt nhau tại MMđpcmTâm MM là trung điểm BCBC, bán kính R=BC2R = \dfrac{BC}{2} (đpcm)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.