Giải Hoạt động 4 trang 73 SGK Toán 9
Đề bài
a) Vẽ tam giác đều . Hãy trình bày cách xác định tâm của đường tròn ngoại tiếp tam giác và vẽ đường tròn đó.
b) Giải thích vì sao tâm của đường tròn ngoại tiếp tam giác trùng với trọng tâm của tam giác đó (H.9.17).
c) Giải thích vì sao và (với là trung điểm của ) (H.9.17).
Hình 9.17: Tam giác đều nội tiếp đường tròn tâm ; đỉnh ở trên, dưới trái, dưới phải. là trung điểm của ; đoạn vuông góc với (ký hiệu góc vuông tại ) và đi qua tâm . Các đoạn , , được vẽ nối tâm tới các đỉnh.
Lời giải
a) Vẽ tam giác đều và xác định tâm đường tròn ngoại tiếp.
- Vẽ tam giác đều (ba cạnh bằng nhau, ba góc bằng ).
- Tâm đường tròn ngoại tiếp là điểm cách đều ba đỉnh , , , nên nó là giao điểm của ba đường trung trực của ba cạnh.
- Cách làm: vẽ đường trung trực của hai cạnh (chẳng hạn trung trực của và trung trực của ), chúng cắt nhau tại điểm . Khi đó .
- Lấy làm tâm, bán kính , vẽ đường tròn . Đường tròn này đi qua ba đỉnh , , nên là đường tròn ngoại tiếp tam giác .
b) Vì sao tâm trùng với trọng tâm tam giác.
Xét cạnh có trung điểm :
- nằm trên đường trung trực của nên . Mặt khác (tam giác đều) nên cũng cách đều , , tức là nằm trên đường trung trực của .
- Vậy đường trung trực của chính là đường thẳng . Vì là trung điểm nên cũng là đường trung tuyến kẻ từ .
Lập luận tương tự cho hai cạnh còn lại: mỗi đường trung trực của tam giác đều trùng với một đường trung tuyến. Do đó (giao của ba đường trung trực) cũng là giao của ba đường trung tuyến, tức là trọng tâm của tam giác.
Vậy tâm của đường tròn ngoại tiếp trùng với trọng tâm tam giác đều .
c) Vì sao và .
*Tính :*
- Theo câu b), nằm trên đường trung tuyến kẻ từ ; trong tam giác đều đường trung tuyến này cũng là đường phân giác của góc . Do đó là tia phân giác của .
- Vì nên .
- nằm trên cạnh nên .
*Tính :*
- Vì nằm trên trung trực của nên tại , do đó tam giác vuông tại .
- là trung điểm của nên .
- Trong tam giác vuông : , suy ra
Vậy và (đpcm).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.