Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Hoạt động 5 trang 74 SGK Toán 9

Đường tròn ngoại tiếp và đường tròn nội tiếp của một tam giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tam giác ABCABC có ba đường phân giác đồng quy tại điểm II. Gọi DD, EE, FF lần lượt là chân các đường vuông góc kẻ từ II xuống các cạnh BCBC, CACA và ABAB (H.9.19).

a) Hãy giải thích vì sao các điểm DD, EE, FF cùng nằm trên một đường tròn có tâm II.

b) Gọi (I)(I) là đường tròn trên. Hãy giải thích vì sao (I)(I) tiếp xúc với các cạnh của tam giác ABCABC.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 74 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 9.19: Tam giác ABCABC với đỉnh AA ở trên, BB ở dưới trái, CC ở dưới phải. Ba đường phân giác trong của các góc AA, BB, CC đồng quy tại điểm II nằm bên trong tam giác. Từ II hạ các đường vuông góc: ID⊥BCID \perp BC tại DD, IE⊥CAIE \perp CA tại EE, IF⊥ABIF \perp AB tại FF (các góc vuông được đánh dấu tại DD, EE, FF). Đường tròn tâm II đi qua DD, EE, FF và tiếp xúc với ba cạnh của tam giác.

Lời giải

a) Vì II là giao điểm ba đường phân giác của tam giác ABCABC nên II nằm trên cả ba đường phân giác đó.

*Xét tính chất điểm nằm trên đường phân giác:* mỗi điểm nằm trên tia phân giác của một góc thì cách đều hai cạnh của góc ấy.

- Vì II nằm trên phân giác của góc AA nên II cách đều hai cạnh ABAB và ACAC, tức là IF=IEIF = IE (với IF⊥ABIF \perp AB, IE⊥ACIE \perp AC).
- Vì II nằm trên phân giác của góc BB nên II cách đều hai cạnh BABA và BCBC, tức là IF=IDIF = ID (với IF⊥ABIF \perp AB, ID⊥BCID \perp BC).

Từ hai điều trên suy ra:
ID=IE=IF.ID = IE = IF.

Vậy ba điểm DD, EE, FF cách đều điểm II một khoảng bằng nhau, nên chúng cùng nằm trên một đường tròn tâm II (bán kính r=ID=IE=IFr = ID = IE = IF). (đpcm)

b) Gọi (I)(I) là đường tròn tâm II bán kính r=ID=IE=IFr = ID = IE = IF nói trên; nó đi qua DD, EE, FF.

Theo cách dựng, IDID là bán kính của (I)(I) và ID⊥BCID \perp BC tại DD. Mà DD là điểm thuộc đường tròn (I)(I). Theo dấu hiệu nhận biết tiếp tuyến: nếu một đường thẳng đi qua một điểm của đường tròn và vuông góc với bán kính đi qua điểm đó thì đường thẳng ấy là tiếp tuyến của đường tròn. Do đó cạnh BCBC tiếp xúc với (I)(I) tại DD.

Tương tự:
- IEIE là bán kính và IE⊥CAIE \perp CA tại E∈(I)E \in (I) nên cạnh CACA tiếp xúc với (I)(I) tại EE.
- IFIF là bán kính và IF⊥ABIF \perp AB tại F∈(I)F \in (I) nên cạnh ABAB tiếp xúc với (I)(I) tại FF.

Vậy đường tròn (I)(I) tiếp xúc với cả ba cạnh BCBC, CACA, ABAB của tam giác ABCABC (đường tròn (I)(I) chính là đường tròn nội tiếp tam giác ABCABC). (đpcm)

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.