Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 9.14 trang 79 SGK Toán 9

Bài tập cuối chương IX   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tam giác đều ABCABC có độ dài cạnh bằng 4 cm. Tính bán kính đường tròn ngoại tiếp và bán kính đường tròn nội tiếp tam giác ABCABC.

Lời giải

Gọi OO là tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác đều ABCABC. Vì tam giác đều nên OO cũng là trọng tâm, đồng thời là tâm đường tròn nội tiếp tam giác.

Kẻ đường cao AHAH từ đỉnh AA xuống cạnh BCBC (HH là trung điểm BCBC). Trong tam giác đều, đường cao cũng là đường trung tuyến nên AHAH đi qua OO.

Ta có BH=BC2=42=2BH = \dfrac{BC}{2} = \dfrac{4}{2} = 2 (cm).

Xét tam giác vuông ABHABH (vuông tại HH), theo định lí Pythagore:
AH=AB2−BH2=42−22=16−4=12=23 (cm).AH = \sqrt{AB^2 - BH^2} = \sqrt{4^2 - 2^2} = \sqrt{16 - 4} = \sqrt{12} = 2\sqrt{3} \text{ (cm)}.

a) Bán kính đường tròn ngoại tiếp.

Tâm OO là trọng tâm nên OO chia đường trung tuyến AHAH theo tỉ lệ: OA=23AHOA = \dfrac{2}{3}AH.

Bán kính đường tròn ngoại tiếp bằng khoảng cách từ tâm OO đến đỉnh:
R=OA=23AH=23⋅23=433≈2,31 (cm).R = OA = \dfrac{2}{3}AH = \dfrac{2}{3} \cdot 2\sqrt{3} = \dfrac{4\sqrt{3}}{3} \approx 2,31 \text{ (cm)}.

b) Bán kính đường tròn nội tiếp.

Bán kính đường tròn nội tiếp bằng khoảng cách từ tâm OO đến cạnh, tức là đoạn OHOH:
r=OH=13AH=13⋅23=233≈1,15 (cm).r = OH = \dfrac{1}{3}AH = \dfrac{1}{3} \cdot 2\sqrt{3} = \dfrac{2\sqrt{3}}{3} \approx 1,15 \text{ (cm)}.

Kiểm tra lại: R+r=433+233=633=23=AHR + r = \dfrac{4\sqrt{3}}{3} + \dfrac{2\sqrt{3}}{3} = \dfrac{6\sqrt{3}}{3} = 2\sqrt{3} = AH (đúng, vì OA+OH=AHOA + OH = AH). Ngoài ra R=2rR = 2r, phù hợp với tính chất tam giác đều.

Đáp số

R=433≈2,31R = \dfrac{4\sqrt{3}}{3} \approx 2,31 cmr=233≈1,15r = \dfrac{2\sqrt{3}}{3} \approx 1,15 cm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.