Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Luyện tập 2 trang 83 SGK Toán 9

Bài 29. Tứ giác nội tiếp   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình thoi ABCDABCD có các cạnh bằng 3 cm. Gọi MM, NN, PP, QQ lần lượt là trung điểm của ABAB, BCBC, CDCD, DADA. Chứng tỏ rằng tứ giác MNPQMNPQ là hình chữ nhật và tìm bán kính đường tròn ngoại tiếp của tứ giác đó.

Lời giải

a) Chứng minh tứ giác MNPQMNPQ là hình chữ nhật

Vì MM, NN lần lượt là trung điểm của ABAB, BCBC nên MNMN là đường trung bình của tam giác ABCABC, suy ra:
MN∥ACvàMN=12AC.MN \parallel AC \quad \text{và} \quad MN = \dfrac{1}{2}AC.

Vì QQ, PP lần lượt là trung điểm của DADA, DCDC nên QPQP là đường trung bình của tam giác DACDAC, suy ra:
QP∥ACvàQP=12AC.QP \parallel AC \quad \text{và} \quad QP = \dfrac{1}{2}AC.

Từ đó MN∥QPMN \parallel QP và MN=QPMN = QP, nên tứ giác MNPQMNPQ là hình bình hành.

Tương tự, NPNP là đường trung bình của tam giác BCDBCD nên NP∥BDNP \parallel BD.

Mà ABCDABCD là hình thoi nên hai đường chéo vuông góc: AC⊥BDAC \perp BD.

Ta có MN∥ACMN \parallel AC và NP∥BDNP \parallel BD, mà AC⊥BDAC \perp BD nên MN⊥NPMN \perp NP, tức MNP^=90∘\widehat{MNP} = 90^\circ.

Hình bình hành MNPQMNPQ có một góc vuông nên MNPQMNPQ là hình chữ nhật (đpcm).

b) Tìm bán kính đường tròn ngoại tiếp tứ giác MNPQMNPQ

Hình chữ nhật MNPQMNPQ nội tiếp đường tròn có đường kính là đường chéo của nó. Ta tính đường chéo MPMP.

Xét tam giác vuông MNPMNP vuông tại NN, theo định lí Pythagore:
MP2=MN2+NP2=(AC2)2+(BD2)2=AC2+BD24.MP^2 = MN^2 + NP^2 = \left(\dfrac{AC}{2}\right)^2 + \left(\dfrac{BD}{2}\right)^2 = \dfrac{AC^2 + BD^2}{4}.

Gọi OO là giao điểm hai đường chéo của hình thoi. Vì AC⊥BDAC \perp BD tại OO và OO là trung điểm mỗi đường chéo, xét tam giác vuông AOBAOB vuông tại OO:
OA2+OB2=AB2  ⇒  (AC2)2+(BD2)2=AB2=32=9.OA^2 + OB^2 = AB^2 \;\Rightarrow\; \left(\dfrac{AC}{2}\right)^2 + \left(\dfrac{BD}{2}\right)^2 = AB^2 = 3^2 = 9.

Do đó AC2+BD2=4⋅9=36AC^2 + BD^2 = 4 \cdot 9 = 36, suy ra:
MP2=364=9  ⇒  MP=3 (cm).MP^2 = \dfrac{36}{4} = 9 \;\Rightarrow\; MP = 3 \text{ (cm)}.

Bán kính đường tròn ngoại tiếp hình chữ nhật MNPQMNPQ là:
R=MP2=32=1,5 (cm).R = \dfrac{MP}{2} = \dfrac{3}{2} = 1,5 \text{ (cm)}.

Đáp số

đpcmR = 1,5 cm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.