Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 9.40 trang 92 SGK Toán 9

Bài tập cuối chương IX   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tam giác ABCABC có các đường cao BEBE, CFCF cắt nhau tại HH. Gọi MM là trung điểm của BCBC và II là trung điểm của AHAH. Chứng minh rằng:

a) Tứ giác AEHFAEHF nội tiếp một đường tròn tâm II;

b) MEME, MFMF tiếp xúc với đường tròn ngoại tiếp tứ giác AEHFAEHF.

Lời giải

a) Chứng minh tứ giác AEHFAEHF nội tiếp đường tròn tâm II.

Vì BEBE là đường cao của tam giác ABCABC nên BE⊥ACBE \perp AC, suy ra AEH^=90∘\widehat{AEH} = 90^\circ.

Vì CFCF là đường cao của tam giác ABCABC nên CF⊥ABCF \perp AB, suy ra AFH^=90∘\widehat{AFH} = 90^\circ.

Hai điểm EE và FF cùng nhìn đoạn AHAH dưới một góc vuông nên EE, FF cùng nằm trên đường tròn đường kính AHAH. Do đó bốn điểm AA, EE, HH, FF cùng thuộc đường tròn đường kính AHAH.

Tâm của đường tròn này là trung điểm của đường kính AHAH, tức là điểm II. Vậy tứ giác AEHFAEHF nội tiếp đường tròn tâm II, bán kính IA=IH=IE=IF=AH2IA = IH = IE = IF = \dfrac{AH}{2}.

b) Chứng minh MEME, MFMF tiếp xúc với đường tròn ngoại tiếp tứ giác AEHFAEHF.

Gọi DD là giao điểm của tia AHAH với BCBC. Vì HH là trực tâm của tam giác ABCABC nên AD⊥BCAD \perp BC. Đặt ABC^=B\widehat{ABC} = B, ACB^=C\widehat{ACB} = C.

*Chứng minh MEME là tiếp tuyến.*

Vì BE⊥ACBE \perp AC nên tam giác BECBEC vuông tại EE. MM là trung điểm của cạnh huyền BCBC nên ME=MB=MC=BC2ME = MB = MC = \dfrac{BC}{2}. Suy ra tam giác MECMEC cân tại MM, do đó MEC^=MCE^=C\widehat{MEC} = \widehat{MCE} = C.

Vì IE=IAIE = IA (bán kính đường tròn tâm II) nên tam giác IAEIAE cân tại II, do đó IEA^=IAE^=DAC^\widehat{IEA} = \widehat{IAE} = \widehat{DAC}. Tam giác ADCADC vuông tại DD có ACD^=C\widehat{ACD} = C nên DAC^=90∘−C\widehat{DAC} = 90^\circ - C. Vậy IEA^=90∘−C\widehat{IEA} = 90^\circ - C.

Vì ba điểm AA, EE, CC thẳng hàng và II, MM nằm cùng phía đối với đường thẳng ACAC nên

IEM^=180∘−IEA^−MEC^=180∘−(90∘−C)−C=90∘.\widehat{IEM} = 180^\circ - \widehat{IEA} - \widehat{MEC} = 180^\circ - (90^\circ - C) - C = 90^\circ.

Suy ra ME⊥IEME \perp IE tại EE. Mà IEIE là bán kính của đường tròn (I)(I) nên MEME là tiếp tuyến của đường tròn ngoại tiếp tứ giác AEHFAEHF tại EE.

*Chứng minh MFMF là tiếp tuyến (tương tự).*

Vì CF⊥ABCF \perp AB nên tam giác BFCBFC vuông tại FF. MM là trung điểm của cạnh huyền BCBC nên MF=MB=MC=BC2MF = MB = MC = \dfrac{BC}{2}, suy ra tam giác MFBMFB cân tại MM, do đó MFB^=MBF^=B\widehat{MFB} = \widehat{MBF} = B.

Tam giác IAFIAF cân tại II (vì IF=IAIF = IA) nên IFA^=IAF^=DAB^=90∘−B\widehat{IFA} = \widehat{IAF} = \widehat{DAB} = 90^\circ - B (do tam giác ADBADB vuông tại DD).

Vì ba điểm AA, FF, BB thẳng hàng nên

IFM^=180∘−IFA^−MFB^=180∘−(90∘−B)−B=90∘.\widehat{IFM} = 180^\circ - \widehat{IFA} - \widehat{MFB} = 180^\circ - (90^\circ - B) - B = 90^\circ.

Suy ra MF⊥IFMF \perp IF tại FF, nên MFMF là tiếp tuyến của đường tròn (I)(I) tại FF.

Vậy MEME và MFMF đều tiếp xúc với đường tròn ngoại tiếp tứ giác AEHFAEHF (đpcm).

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.