Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 10.6 trang 100 SGK Toán 9

Bài tập cuối chương X   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tính thể tích của hình tạo thành khi cho hình ABCDABCD quay quanh ADAD một vòng (H.10.17).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 100 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 10.17: Hình thang vuông ABCD. Cạnh trên BA = 4 cm (nằm ngang), AD vuông góc với BA. AD gồm đoạn từ A xuống dài 3 cm rồi tiếp 6 cm (tổng AD = 9 cm, các số đo 3 cm và 6 cm ghi dọc theo cạnh AD). Đáy dưới DC = 8 cm (nằm ngang). Góc tại A và tại D đều vuông. Điểm B ở trên, đường xiên BC nối B với C.

Lời giải

Nhận dạng hình tạo thành.

Hình thang ABCDABCD có A^=D^=90∘\widehat{A} = \widehat{D} = 90^\circ nên AB∥DCAB \parallel DC và cùng vuông góc với ADAD, với AB=4AB = 4 cm, DC=8DC = 8 cm, AD=3+6=9AD = 3 + 6 = 9 (cm).

Khi quay hình thang vuông ABCDABCD quanh cạnh ADAD một vòng, cạnh ABAB quét thành hình tròn bán kính 44 cm (mặt trên), cạnh DCDC quét thành hình tròn bán kính 88 cm (mặt đáy), cạnh xiên BCBC quét thành mặt xung quanh. Hình tạo thành là một hình nón cụt. Ta tính thể tích của nó bằng hiệu thể tích hai hình nón.

Tính thể tích.

Gọi EE là giao điểm của đường thẳng BCBC với đường thẳng ADAD. Vì AB∥DCAB \parallel DC nên △EAB∽△EDC\triangle EAB \backsim \triangle EDC, suy ra

EAED=ABDC=48=12,\dfrac{EA}{ED} = \dfrac{AB}{DC} = \dfrac{4}{8} = \dfrac{1}{2},

do đó ED=2EAED = 2EA. Mặt khác ED=EA+AD=EA+9ED = EA + AD = EA + 9, nên EA=9EA = 9 cm và ED=18ED = 18 cm.

Khi quay quanh ADAD, tam giác vuông EDCEDC quét thành hình nón lớn đỉnh EE, bán kính đáy R=8R = 8 cm, chiều cao ED=18ED = 18 cm:

V1=13πR2⋅ED=13π⋅82⋅18=384π (cm3).V_1 = \dfrac{1}{3}\pi R^2 \cdot ED = \dfrac{1}{3}\pi \cdot 8^2 \cdot 18 = 384\pi \ (\text{cm}^3).

Tam giác vuông EABEAB quét thành hình nón nhỏ đỉnh EE, bán kính đáy r=4r = 4 cm, chiều cao EA=9EA = 9 cm:

V2=13πr2⋅EA=13π⋅42⋅9=48π (cm3).V_2 = \dfrac{1}{3}\pi r^2 \cdot EA = \dfrac{1}{3}\pi \cdot 4^2 \cdot 9 = 48\pi \ (\text{cm}^3).

Thể tích hình cần tìm là

V=V1−V2=384π−48π=336π≈1055,6 (cm3).V = V_1 - V_2 = 384\pi - 48\pi = 336\pi \approx 1055{,}6 \ (\text{cm}^3).

Vậy thể tích của hình tạo thành là V=336π≈1055,6V = 336\pi \approx 1055{,}6 cm³.

Đáp số

V = 336π ≈ 1055,6 cm³

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.