Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 10.29 trang 110 SGK Toán 9

Bài tập cuối chương X   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một chiếc kem ốc quế gồm hai phần: Phần phía dưới dạng hình nón có chiều cao gấp đôi bán kính đáy, phần trên là nửa hình cầu có đường kính bằng đường kính đáy của hình nón phía dưới (H.10.39). Thể tích phần kem phía trên bằng 200 cm3^3. Tính thể tích của cả chiếc kem.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 110 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 10.39: Hình vẽ chiếc kem ốc quế gồm phần trên là nửa hình cầu (chỏm tròn có nét đứt biểu diễn mặt cắt đáy nửa cầu), phần dưới là hình nón nhọn chụm xuống dưới. Đường kính đáy nửa hình cầu bằng đường kính đáy hình nón; chiều cao hình nón gấp đôi bán kính đáy.

Lời giải

Gọi rr (cm) là bán kính đáy của hình nón. Vì đường kính đáy của nửa hình cầu bằng đường kính đáy của hình nón nên nửa hình cầu cũng có bán kính rr.

Phần trên (nửa hình cầu):

Thể tích nửa hình cầu bằng nửa thể tích hình cầu bán kính rr:

Vtrên=12⋅43πr3=23πr3.V_{\text{trên}} = \frac{1}{2}\cdot\frac{4}{3}\pi r^3 = \frac{2}{3}\pi r^3.

Theo đề bài Vtrên=200V_{\text{trên}} = 200 cm3^3, suy ra 23πr3=200\dfrac{2}{3}\pi r^3 = 200.

Phần dưới (hình nón):

Hình nón có bán kính đáy rr và chiều cao h=2rh = 2r. Thể tích hình nón:

Vdưới=13πr2h=13πr2⋅2r=23πr3.V_{\text{dưới}} = \frac{1}{3}\pi r^2 h = \frac{1}{3}\pi r^2\cdot 2r = \frac{2}{3}\pi r^3.

Như vậy Vdưới=23πr3=Vtrên=200V_{\text{dưới}} = \dfrac{2}{3}\pi r^3 = V_{\text{trên}} = 200 cm3^3.

Thể tích cả chiếc kem:

V=Vtrên+Vdưới=200+200=400 (cm3).V = V_{\text{trên}} + V_{\text{dưới}} = 200 + 200 = 400\ (\text{cm}^3).

Kiểm tra: Cả hai phần đều có cùng biểu thức thể tích 23πr3\dfrac{2}{3}\pi r^3 (phần nón vì h=2rh=2r nên 13πr2⋅2r=23πr3\frac{1}{3}\pi r^2\cdot 2r = \frac{2}{3}\pi r^3, phần nửa cầu là 12⋅43πr3=23πr3\frac{1}{2}\cdot\frac{4}{3}\pi r^3 = \frac{2}{3}\pi r^3), nên mỗi phần đúng bằng 200 cm3^3 và tổng bằng 400 cm3^3.

Đáp số

400 cm³

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.