Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 6 trang 127 SGK Toán 9

Bài tập ôn tập cuối năm - Đại số   Đã kiểm chéo

Đề bài

Với mỗi giá trị đã cho của mm, hãy giải hệ phương trình sau:
{x2−3y=mm2x−3y2=2\begin{cases} x\sqrt{2} - 3y = m \\ m^2 x - 3y\sqrt{2} = 2 \end{cases}
a) m=2m = \sqrt{2};

b) m=−2m = -\sqrt{2};

c) m=22m = 2\sqrt{2}.

Lời giải

Ta xét hệ:
{x2−3y=mm2x−3y2=2\begin{cases} x\sqrt{2} - 3y = m \\ m^2 x - 3y\sqrt{2} = 2 \end{cases}

a) Với m=2m = \sqrt{2}

Thay m=2m = \sqrt{2} (nên m2=2m^2 = 2) vào hệ, ta được:
{x2−3y=2(1)2x−32 y=2(2)\begin{cases} x\sqrt{2} - 3y = \sqrt{2} \quad (1)\\ 2x - 3\sqrt{2}\,y = 2 \quad (2) \end{cases}

Nhân hai vế của phương trình (1)(1) với 2\sqrt{2}:
x2⋅2−32 y=2⋅2  ⇒  2x−32 y=2.x\sqrt{2}\cdot\sqrt{2} - 3\sqrt{2}\,y = \sqrt{2}\cdot\sqrt{2} \;\Rightarrow\; 2x - 3\sqrt{2}\,y = 2.

Đây đúng là phương trình (2)(2). Vậy hai phương trình của hệ là tương đương (trùng nhau), nên hệ có vô số nghiệm.

Từ (1)(1): 3y=x2−2=2 (x−1)3y = x\sqrt{2} - \sqrt{2} = \sqrt{2}\,(x-1), suy ra y=2 (x−1)3y = \dfrac{\sqrt{2}\,(x-1)}{3}.

Nghiệm tổng quát: x∈Rx \in \mathbb{R} tuỳ ý và y=2 (x−1)3y = \dfrac{\sqrt{2}\,(x-1)}{3}.

b) Với m=−2m = -\sqrt{2}

Thay m=−2m = -\sqrt{2} (nên m2=2m^2 = 2) vào hệ, ta được:
{x2−3y=−2(1)2x−32 y=2(2)\begin{cases} x\sqrt{2} - 3y = -\sqrt{2} \quad (1)\\ 2x - 3\sqrt{2}\,y = 2 \quad (2) \end{cases}

Nhân hai vế của phương trình (1)(1) với 2\sqrt{2}:
2x−32 y=−2.2x - 3\sqrt{2}\,y = -2.

So với phương trình (2)(2) là 2x−32 y=22x - 3\sqrt{2}\,y = 2, ta thấy vế trái giống nhau nhưng vế phải khác nhau (−2≠2-2 \ne 2), dẫn tới −2=2-2 = 2 (vô lí).

Vậy hệ vô nghiệm.

c) Với m=22m = 2\sqrt{2}

Thay m=22m = 2\sqrt{2} (nên m2=(22)2=8m^2 = (2\sqrt{2})^2 = 8) vào hệ, ta được:
{x2−3y=22(1)8x−32 y=2(2)\begin{cases} x\sqrt{2} - 3y = 2\sqrt{2} \quad (1)\\ 8x - 3\sqrt{2}\,y = 2 \quad (2) \end{cases}

Nhân hai vế của (1)(1) với 2\sqrt{2}:
2x−32 y=4(1′).2x - 3\sqrt{2}\,y = 4 \quad (1').

Lấy (2)(2) trừ (1′)(1') (để khử yy):
(8x−2x)+(−32 y+32 y)=2−4  ⇒  6x=−2  ⇒  x=−13.(8x - 2x) + (-3\sqrt{2}\,y + 3\sqrt{2}\,y) = 2 - 4 \;\Rightarrow\; 6x = -2 \;\Rightarrow\; x = -\dfrac{1}{3}.

Thay x=−13x = -\dfrac{1}{3} vào (1)(1):
−132−3y=22  ⇒  3y=−23−22=−2+623=−723.-\dfrac{1}{3}\sqrt{2} - 3y = 2\sqrt{2} \;\Rightarrow\; 3y = -\dfrac{\sqrt{2}}{3} - 2\sqrt{2} = -\dfrac{\sqrt{2} + 6\sqrt{2}}{3} = -\dfrac{7\sqrt{2}}{3}.
⇒  y=−729.\Rightarrow\; y = -\dfrac{7\sqrt{2}}{9}.

Thử lại vào (2)(2): 8⋅(−13)−32⋅(−729)=−83+3⋅7⋅29=−83+143=2.8\cdot\left(-\dfrac{1}{3}\right) - 3\sqrt{2}\cdot\left(-\dfrac{7\sqrt{2}}{9}\right) = -\dfrac{8}{3} + \dfrac{3\cdot 7\cdot 2}{9} = -\dfrac{8}{3} + \dfrac{14}{3} = 2. Đúng.

Vậy hệ có nghiệm duy nhất (x;y)=(−13; −729)\left(x; y\right) = \left(-\dfrac{1}{3};\, -\dfrac{7\sqrt{2}}{9}\right).

Đáp số

Hệ có vô số nghiệm: x∈Rx \in \mathbb{R}, y=2 (x−1)3y = \dfrac{\sqrt{2}\,(x-1)}{3}Hệ vô nghiệmx=−13x = -\dfrac{1}{3}; y=−729y = -\dfrac{7\sqrt{2}}{9}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.