Giải Bài 11 trang 128 SGK Toán 9
Đề bài
Tứ giác có hai góc đối diện và vuông, hai góc kia không vuông.
a) Chứng minh rằng có một đường tròn đi qua bốn điểm , , và . Ta gọi đó là đường tròn .
b) Gọi và lần lượt là trung điểm các đường chéo và của tứ giác. Chứng minh rằng .
c) Kí hiệu các tiếp tuyến của đường tròn tại , và lần lượt là , và . Giả sử cắt và theo thứ tự tại và . Chứng minh rằng tứ giác là một hình thang.
d) Chứng minh rằng .
Lời giải
a) Chứng minh có đường tròn đi qua bốn điểm , , , .
Theo giả thiết, hai góc đối diện và vuông, tức là và .
Xét tam giác vuông tại : điểm nhìn đoạn dưới một góc vuông nên nằm trên đường tròn đường kính .
Xét tam giác vuông tại : điểm nhìn đoạn dưới một góc vuông nên cũng nằm trên đường tròn đường kính .
Hai điểm , hiển nhiên nằm trên đường tròn đường kính .
Vậy bốn điểm , , , cùng nằm trên một đường tròn — đó là đường tròn đường kính , có tâm là trung điểm của (đpcm).
b) Chứng minh .
Theo câu a), là trung điểm của nên chính là tâm của đường tròn .
là một dây của đường tròn (vì , thuộc đường tròn) và dây này không đi qua tâm (do , không vuông thì không là đường kính — không chứa ).
là trung điểm của dây .
Áp dụng quan hệ giữa đường kính và dây: *đường thẳng nối tâm với trung điểm của một dây không đi qua tâm thì vuông góc với dây ấy*. Do đó (đpcm).
c) Chứng minh tứ giác là hình thang.
Vì là đường kính của , tiếp tuyến tại một điểm thì vuông góc với bán kính (đường kính) tại tiếp điểm, nên:
- Tiếp tuyến tại vuông góc với , tức .
- Tiếp tuyến tại vuông góc với , tức .
Hai đường thẳng và cùng vuông góc với nên .
Mà nên nằm trên , và nên nằm trên . Suy ra .
Tứ giác có hai cạnh và song song nên là hình thang (đpcm).
d) Chứng minh .
Point là giao của hai tiếp tuyến (tại ) và (tại ). Theo tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau:
Điểm là giao của hai tiếp tuyến (tại ) và (tại ). Theo tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau:
Vì và đều nằm trên tiếp tuyến , với là tiếp điểm nằm giữa và (do , ở hai phía của trên đường thẳng ), nên:
Vậy (đpcm).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.