Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 11 trang 128 SGK Toán 9

Bài tập ôn tập cuối năm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tứ giác ABCDABCD có hai góc đối diện BB và DD vuông, hai góc kia không vuông.

a) Chứng minh rằng có một đường tròn đi qua bốn điểm AA, BB, CC và DD. Ta gọi đó là đường tròn (C)(\mathscr{C}).

b) Gọi II và KK lần lượt là trung điểm các đường chéo ACAC và BDBD của tứ giác. Chứng minh rằng IK⊥BDIK \perp BD.

c) Kí hiệu các tiếp tuyến của đường tròn (C)(\mathscr{C}) tại AA, BB và CC lần lượt là aa, bb và cc. Giả sử bb cắt aa và cc theo thứ tự tại EE và FF. Chứng minh rằng tứ giác AEFCAEFC là một hình thang.

d) Chứng minh rằng EF=AE+CFEF = AE + CF.

Lời giải

a) Chứng minh có đường tròn đi qua bốn điểm AA, BB, CC, DD.

Theo giả thiết, hai góc đối diện BB và DD vuông, tức là ABC^=90∘\widehat{ABC}=90^\circ và ADC^=90∘\widehat{ADC}=90^\circ.

Xét tam giác ABCABC vuông tại BB: điểm BB nhìn đoạn ACAC dưới một góc vuông nên BB nằm trên đường tròn đường kính ACAC.

Xét tam giác ADCADC vuông tại DD: điểm DD nhìn đoạn ACAC dưới một góc vuông nên DD cũng nằm trên đường tròn đường kính ACAC.

Hai điểm AA, CC hiển nhiên nằm trên đường tròn đường kính ACAC.

Vậy bốn điểm AA, BB, CC, DD cùng nằm trên một đường tròn — đó là đường tròn (C)(\mathscr{C}) đường kính ACAC, có tâm là trung điểm II của ACAC (đpcm).

b) Chứng minh IK⊥BDIK \perp BD.

Theo câu a), II là trung điểm của ACAC nên II chính là tâm của đường tròn (C)(\mathscr{C}).

BDBD là một dây của đường tròn (C)(\mathscr{C}) (vì BB, DD thuộc đường tròn) và dây này không đi qua tâm II (do BB, DD không vuông thì BDBD không là đường kính — BDBD không chứa II).

KK là trung điểm của dây BDBD.

Áp dụng quan hệ giữa đường kính và dây: *đường thẳng nối tâm với trung điểm của một dây không đi qua tâm thì vuông góc với dây ấy*. Do đó IK⊥BDIK \perp BD (đpcm).

c) Chứng minh tứ giác AEFCAEFC là hình thang.

Vì ACAC là đường kính của (C)(\mathscr{C}), tiếp tuyến tại một điểm thì vuông góc với bán kính (đường kính) tại tiếp điểm, nên:
- Tiếp tuyến aa tại AA vuông góc với ACAC, tức a⊥ACa \perp AC.
- Tiếp tuyến cc tại CC vuông góc với ACAC, tức c⊥ACc \perp AC.

Hai đường thẳng aa và cc cùng vuông góc với ACAC nên a∥ca \parallel c.

Mà E∈aE \in a nên AEAE nằm trên aa, và F∈cF \in c nên CFCF nằm trên cc. Suy ra AE∥CFAE \parallel CF.

Tứ giác AEFCAEFC có hai cạnh AEAE và CFCF song song nên AEFCAEFC là hình thang (đpcm).

d) Chứng minh EF=AE+CFEF = AE + CF.

Point EE là giao của hai tiếp tuyến aa (tại AA) và bb (tại BB). Theo tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau:
EA=EB.EA = EB.

Điểm FF là giao của hai tiếp tuyến bb (tại BB) và cc (tại CC). Theo tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau:
FB=FC.FB = FC.

Vì EE và FF đều nằm trên tiếp tuyến bb, với BB là tiếp điểm nằm giữa EE và FF (do EE, FF ở hai phía của BB trên đường thẳng bb), nên:
EF=EB+BF=EA+FC.EF = EB + BF = EA + FC.

Vậy EF=AE+CFEF = AE + CF (đpcm).

Đáp số

đpcmđpcmđpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.