Giải Bài 13 trang 129 SGK Toán 9
Đề bài
Cho tam giác () ngoại tiếp đường tròn với các tiếp điểm trên , , lần lượt là , , . Gọi và lần lượt là chân đường cao kẻ từ và xuống và . Chứng minh rằng:
a) , là các tứ giác nội tiếp.
b) Bốn điểm , , , thẳng hàng.
Lời giải
## Chuẩn bị chung
Gọi ba góc của tam giác là , , .
Vì , , là các tiếp điểm của với , , nên bán kính tại tiếp điểm vuông góc với cạnh:
do đó
Theo giả thiết, là chân đường vuông góc hạ từ xuống nên ; là chân đường vuông góc hạ từ xuống nên .
## a) và là tứ giác nội tiếp
Tứ giác . Ba điểm , , đều nhìn đoạn dưới một góc vuông:
Vậy , , cùng nằm trên đường tròn đường kính (cùng với hai mút , ). Suy ra bốn điểm , , , cùng thuộc một đường tròn, tức tứ giác nội tiếp.
Tứ giác . Tương tự, ba điểm , , đều nhìn đoạn dưới một góc vuông:
nên , , cùng nằm trên đường tròn đường kính . Vậy , , , cùng thuộc một đường tròn, tức tứ giác nội tiếp.
##
b) Bốn điểm , , , thẳng hàng
Hai nhận xét về góc.
*Góc của tam giác tiếp điểm.* Hai tiếp tuyến kẻ từ bằng nhau: , nên tam giác cân tại , do đó
*Góc .* Vì là giao các đường phân giác nên , , suy ra
Chứng minh , , thẳng hàng. Trong tam giác có tù, nên chân đường vuông góc hạ từ xuống đường thẳng rơi ra ngoài đoạn , về phía sau (tức thuộc tia đối của tia ). Khi đó
Tứ giác nội tiếp (câu a) nên hai góc nội tiếp cùng chắn cung bằng nhau:
Mặt khác nằm trên nên , , thẳng hàng, do đó
Vì và nằm về hai phía của đường thẳng nên hai tia , ở hai phía của , suy ra
Vậy , , thẳng hàng.
Chứng minh , , thẳng hàng (đối xứng). Tam giác cân tại cho , nên .
Vì tù nên chân đường vuông góc hạ từ xuống nằm trên tia đối của tia , do đó .
Tứ giác nội tiếp nên hai góc cùng chắn cung bằng nhau:
Vì và ở hai phía đường thẳng nên
tức , , thẳng hàng.
Kết luận. Cả và đều nằm trên đường thẳng . Vậy bốn điểm , , , thẳng hàng (chúng cùng thuộc đường thẳng , chính là đường thẳng vuông góc với ).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.