Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Bài 3 trang 28 SGK Vật lí 10

Bài 5. Tốc độ và vận tốc   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một ca nô chạy hết tốc lực trên mặt nước yên lặng có thể đạt 21,5 km/h. Ca nô này chạy xuôi dòng sông trong 1 giờ rồi quay lại thì phải mất 2 giờ nữa mới về tới vị trí ban đầu. Hãy tính vận tốc chảy của dòng sông.

Lời giải

Phân tích

Gọi vcn=21,5v_{cn}=21{,}5 km/h là tốc độ của ca nô so với nước yên lặng và vnv_n là vận tốc chảy của dòng sông (km/h).

Theo công thức cộng vận tốc:

- Khi chạy xuôi dòng, nước đẩy ca nô đi nhanh hơn nên tốc độ so với bờ là:
v1=vcn+vn=21,5+vnv_1 = v_{cn} + v_n = 21{,}5 + v_n

- Khi chạy ngược dòng (quay lại), nước cản nên tốc độ so với bờ là:
v2=vcn−vn=21,5−vnv_2 = v_{cn} - v_n = 21{,}5 - v_n

Lập phương trình

Quãng đường ca nô đi xuôi dòng trong 1 giờ chính bằng quãng đường nó phải quay ngược lại trong 2 giờ để về đúng vị trí ban đầu:
v1⋅t1=v2⋅t2v_1 \cdot t_1 = v_2 \cdot t_2
(21,5+vn)⋅1=(21,5−vn)⋅2(21{,}5 + v_n)\cdot 1 = (21{,}5 - v_n)\cdot 2

Giải phương trình
21,5+vn=43−2vn21{,}5 + v_n = 43 - 2v_n
3vn=21,53v_n = 21{,}5
vn=21,53≈7,2 km/hv_n = \frac{21{,}5}{3} \approx 7{,}2\ \text{km/h}

Kiểm tra lại

- Quãng đường xuôi dòng: (21,5+7,17)⋅1≈28,7(21{,}5 + 7{,}17)\cdot 1 \approx 28{,}7 km.
- Quãng đường ngược dòng: (21,5−7,17)⋅2≈14,33⋅2≈28,7(21{,}5 - 7{,}17)\cdot 2 \approx 14{,}33\cdot 2 \approx 28{,}7 km.

Hai quãng đường bằng nhau ⇒ ca nô về đúng vị trí ban đầu. Kết quả hợp lí.

Kết luận: Vận tốc chảy của dòng sông khoảng 7,27{,}2 km/h.

Đáp số

v_n ≈ 7,2 km/h

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.