Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi 2 trang 40 SGK Vật lí 10

Bài 9. Chuyển động thẳng biến đổi đều   Đã kiểm chéo

Đề bài

Các chuyển động trong hình vẽ ở đầu bài có phải là chuyển động thẳng biến đổi đều hay không?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 40 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình gồm hai phần mô tả vị trí và vận tốc sau những khoảng thời gian bằng nhau. Phần a): một ô tô chuyển động thẳng trên đường (có cột đèn tín hiệu giao thông ở vị trí xuất phát), vận tốc tăng dần: tại t = 0 s vận tốc 0 km/h; t = 1 s vận tốc 10 km/h; t = 2 s vận tốc 20 km/h; t = 3 s vận tốc 30 km/h. Phần b): một người chuyển động thẳng, vận tốc giảm dần: tại t = 0 s vận tốc v = 6 m/s; t = 1 s vận tốc 4 m/s; t = 2 s vận tốc 2 m/s; t = 3 s vận tốc 0 m/s.

Lời giải

Dấu hiệu nhận biết: Một chuyển động thẳng là biến đổi đều khi vận tốc của vật thay đổi (tăng hoặc giảm) những lượng bằng nhau trong những khoảng thời gian bằng nhau, tức là gia tốc aa không đổi. Ta xét từng hình.

a) Ô tô có vận tốc tăng dần

Các khoảng thời gian bằng nhau Δt=1 s\Delta t = 1\,\text{s}. Độ biến thiên vận tốc qua mỗi giây:

10−0=10 km/h;20−10=10 km/h;30−20=10 km/h10 - 0 = 10\ \text{km/h};\quad 20 - 10 = 10\ \text{km/h};\quad 30 - 20 = 10\ \text{km/h}

Trong những khoảng thời gian bằng nhau, vận tốc tăng những lượng bằng nhau (10 km/h10\ \text{km/h}) nên gia tốc không đổi. Đổi đơn vị 10 km/h=103,6 m/s≈2,78 m/s10\ \text{km/h} = \dfrac{10}{3,6}\ \text{m/s} \approx 2,78\ \text{m/s}:

a=ΔvΔt=2,781≈2,78 m/s2>0a = \frac{\Delta v}{\Delta t} = \frac{2,78}{1} \approx 2,78\ \text{m/s}^2 > 0

→ Đây là chuyển động thẳng biến đổi đều, cụ thể là nhanh dần đều (vận tốc tăng, aa cùng chiều chuyển động).

b) Người có vận tốc giảm dần

Các khoảng thời gian bằng nhau Δt=1 s\Delta t = 1\,\text{s}. Độ biến thiên vận tốc qua mỗi giây:

4−6=−2 m/s;2−4=−2 m/s;0−2=−2 m/s4 - 6 = -2\ \text{m/s};\quad 2 - 4 = -2\ \text{m/s};\quad 0 - 2 = -2\ \text{m/s}

Trong những khoảng thời gian bằng nhau, vận tốc giảm những lượng bằng nhau (2 m/s2\ \text{m/s}) nên gia tốc không đổi:

a=ΔvΔt=−21=−2 m/s2<0a = \frac{\Delta v}{\Delta t} = \frac{-2}{1} = -2\ \text{m/s}^2 < 0

→ Đây cũng là chuyển động thẳng biến đổi đều, cụ thể là chậm dần đều (vận tốc giảm, aa ngược chiều chuyển động).

Kết luận: Cả hai chuyển động trong hình đều là chuyển động thẳng biến đổi đều vì vận tốc biến thiên đều đặn (gia tốc không đổi) theo thời gian.

Đáp số

a) Có — chuyển động thẳng biến đổi đều (nhanh dần đều), a≈2,78a \approx 2,78 m/s²b) Có — chuyển động thẳng biến đổi đều (chậm dần đều), a=−2a = -2 m/s²

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.