Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi trang 49 SGK Vật lí 10

Bài 12. Chuyển động ném   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy nhận xét về sự thay đổi vị trí theo phương thẳng đứng của hai viên bi sau những khoảng thời gian bằng nhau.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 49 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Ảnh chụp hoạt nghiệm (chụp nhấp nháy theo những khoảng thời gian bằng nhau) chuyển động của hai viên bi A và B trên nền lưới ô vuông. Viên bi B rơi tự do theo một cột thẳng đứng sát bên trái: các vị trí liên tiếp của B nằm thẳng hàng theo phương thẳng đứng, khoảng cách giữa hai vị trí kề nhau tăng dần khi đi xuống. Viên bi A bị ném ngang: quỹ đạo là một đường cong cong dần xuống, các vị trí liên tiếp của A dịch sang phải những đoạn bằng nhau theo phương ngang, đồng thời hạ xuống những đoạn tăng dần theo phương thẳng đứng. Ở mỗi mốc thời gian, độ cao (vị trí theo phương thẳng đứng) của bi A luôn ngang bằng với bi B.

Lời giải

a) Nhận xét về vị trí theo phương thẳng đứng của hai viên bi

Viên bi B rơi tự do, còn viên bi A được ném ngang. Quan sát ảnh hoạt nghiệm (chụp sau những khoảng thời gian bằng nhau Δt\Delta t):

- Ở mỗi mốc thời gian, độ cao (vị trí theo phương thẳng đứng) của bi A luôn ngang bằng với bi B. Nghĩa là trong cùng một khoảng thời gian, hai viên bi rơi xuống được những đoạn thẳng đứng như nhau.
- Khoảng cách theo phương thẳng đứng giữa hai vị trí liên tiếp của mỗi viên bi tăng dần khi đi xuống (theo tỉ lệ 1:3:5:7…1:3:5:7\ldots), chứng tỏ chuyển động theo phương thẳng đứng là chuyển động nhanh dần đều.

b) Kết luận

Chuyển động theo phương thẳng đứng của viên bi A (bị ném ngang) hoàn toàn giống chuyển động rơi tự do của viên bi B: cùng một gia tốc gg, cùng quãng đường rơi sau những khoảng thời gian bằng nhau. Theo phương thẳng đứng, cả hai đều tuân theo công thức rơi tự do:

y=12gt2y = \frac{1}{2}g t^2

Vậy thành phần chuyển động theo phương thẳng đứng của vật ném ngang không phụ thuộc vào vận tốc ném ban đầu theo phương ngang; nó chính là một chuyển động rơi tự do.

Đáp số

Sau những khoảng thời gian bằng nhau, hai viên bi luôn ở cùng một độ cao; các đoạn hạ xuống tăng dần theo tỉ lệ 1:3:5:7…Theo phương thẳng đứng, bi ném ngang chuyển động rơi tự do giống hệt bi B: y=12gt2y=\tfrac{1}{2}gt^2

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.