Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi 1 trang 53 SGK Vật lí 10

Bài 12. Chuyển động ném   Đã kiểm

Đề bài

Người ta bắn một viên bi với vận tốc ban đầu 4 m/s hướng lên theo phương xiên 45∘45^\circ so với phương nằm ngang. Coi sức cản của không khí là không đáng kể.

Tính vận tốc của viên bi theo phương nằm ngang và phương thẳng đứng tại các thời điểm: bắt đầu bắn, sau 0,1 s và sau 0,2 s.

Lời giải

Phân tích chuyển động ném xiên

Chọn chiều dương trục OxOx nằm ngang theo hướng bắn, trục OyOy thẳng đứng hướng lên, gốc thời gian lúc bắt đầu bắn. Theo chương trình Vật lí lớp 10, lấy g=10 m/s2g = 10\ \text{m/s}^2 (sức cản không khí bỏ qua).

Vận tốc ban đầu v0=4 m/sv_0 = 4\ \text{m/s} hợp với phương ngang góc α=45∘\alpha = 45^\circ nên:

v0x=v0cos⁡45∘=4⋅22=22≈2,83 m/sv_{0x} = v_0\cos 45^\circ = 4\cdot\frac{\sqrt{2}}{2} = 2\sqrt{2} \approx 2{,}83\ \text{m/s}

v0y=v0sin⁡45∘=4⋅22=22≈2,83 m/sv_{0y} = v_0\sin 45^\circ = 4\cdot\frac{\sqrt{2}}{2} = 2\sqrt{2} \approx 2{,}83\ \text{m/s}

Theo phương nằm ngang: không có lực tác dụng nên chuyển động thẳng đều, vận tốc không đổi:

vx=v0x=22≈2,83 m/s(tại mọi thời điểm)v_x = v_{0x} = 2\sqrt{2} \approx 2{,}83\ \text{m/s}\quad(\text{tại mọi thời điểm})

Theo phương thẳng đứng: vật chịu gia tốc −g-g (hướng xuống), ban đầu đi lên nên chậm dần đều:

vy=v0y−g t=22−10 tv_y = v_{0y} - g\,t = 2\sqrt{2} - 10\,t

a) Lúc bắt đầu bắn (t=0t = 0):

vx=22≈2,83 m/s;vy=22≈2,83 m/s (hướng lên)v_x = 2\sqrt{2} \approx 2{,}83\ \text{m/s};\qquad v_y = 2\sqrt{2} \approx 2{,}83\ \text{m/s (hướng lên)}

b) Sau t=0,1 st = 0{,}1\ \text{s}:

vx=22≈2,83 m/sv_x = 2\sqrt{2} \approx 2{,}83\ \text{m/s}

vy=22−10⋅0,1=22−1≈1,83 m/s (hướng lên)v_y = 2\sqrt{2} - 10\cdot 0{,}1 = 2\sqrt{2} - 1 \approx 1{,}83\ \text{m/s (hướng lên)}

c) Sau t=0,2 st = 0{,}2\ \text{s}:

vx=22≈2,83 m/sv_x = 2\sqrt{2} \approx 2{,}83\ \text{m/s}

vy=22−10⋅0,2=22−2≈0,83 m/s (hướng lên)v_y = 2\sqrt{2} - 10\cdot 0{,}2 = 2\sqrt{2} - 2 \approx 0{,}83\ \text{m/s (hướng lên)}

Nhận xét: vxv_x luôn giữ 2,83 m/s2{,}83\ \text{m/s} (chuyển động đều); vyv_y giảm đều mỗi 0,1 s0{,}1\ \text{s} đi 1 m/s1\ \text{m/s} do vật đi lên chậm dần — phù hợp với vật ném xiên lên.

Đáp số

Lúc bắt đầu bắn (t=0t=0): vx=22≈2,83v_x = 2\sqrt{2} \approx 2{,}83 m/s; vy=22≈2,83v_y = 2\sqrt{2} \approx 2{,}83 m/s (hướng lên)Sau 0,10{,}1 s: vx≈2,83v_x \approx 2{,}83 m/s; vy=22−1≈1,83v_y = 2\sqrt{2} - 1 \approx 1{,}83 m/s (hướng lên)Sau 0,20{,}2 s: vx≈2,83v_x \approx 2{,}83 m/s; vy=22−2≈0,83v_y = 2\sqrt{2} - 2 \approx 0{,}83 m/s (hướng lên)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.