Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi trang 13 SGK Vật lí 10

Bài 2. Các quy tắc an toàn trong phòng thực hành Vật lí   Đã kiểm

Đề bài

Quan sát thiết bị thí nghiệm quang hình (Hình 2.3) và cho biết đặc điểm của các dụng cụ thí nghiệm. Khi sử dụng và bảo quản thiết bị cần chú ý đến điều gì?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 13 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 2.3 (bộ thí nghiệm quang hình): các dụng cụ được lắp trên một ray (băng quang học) nằm ngang. Lần lượt từ trái sang phải trên ray có: đèn (nguồn sáng, nối với dây điện đỏ và đen), thấu kính và màn ảnh. Phía trước ray còn đặt thêm một gương phẳng.

Lời giải

a) Đặc điểm của các dụng cụ trong bộ thí nghiệm quang hình (Hình 2.3)

- Băng quang học (ray): thanh ray thẳng, cứng, nằm ngang, trên có chia vạch (thước đo khoảng cách). Các dụng cụ được gắn trên đế trượt, di chuyển dễ dàng dọc theo ray và giữ cho tất cả nằm trên cùng một trục quang chính (thẳng hàng), giúp căn chỉnh chính xác vị trí và khoảng cách.

- Đèn (nguồn sáng): là thiết bị điện, được nối với nguồn qua hai dây dẫn (dây đỏ và dây đen phân biệt hai đầu nối). Đèn phát chùm sáng chiếu dọc theo ray; bóng đèn và vỏ nóng lên khi hoạt động.

- Thấu kính: khối thủy tinh (hoặc nhựa) trong suốt, hai mặt cong, dùng để hội tụ hoặc phân kì chùm sáng tạo ảnh. Bề mặt được mài nhẵn nên dễ trầy xước, dễ vỡ.

- Màn ảnh: tấm phẳng màu trắng mờ, đặt vuông góc với ray để hứng và quan sát ảnh tạo bởi thấu kính.

- Gương phẳng: tấm thủy tinh tráng bạc một mặt, có tác dụng phản xạ ánh sáng; mặt phản xạ dễ mờ, xước, cạnh góc có thể sắc.

b) Những điều cần chú ý khi sử dụng và bảo quản

*Với thiết bị điện (đèn):*
- Kiểm tra dây nối, nối đúng hai đầu cực (dây đỏ – đen) và chỉ dùng đúng hiệu điện thế định mức ghi trên đèn; tắt nguồn khi lắp ráp và sau khi dùng.
- Không chạm tay vào bóng đèn khi đang sáng hoặc vừa tắt (đèn rất nóng, dễ bỏng); tay và dụng cụ phải khô ráo khi thao tác với phần điện.
- Không nhìn thẳng vào nguồn sáng mạnh, tránh để tia hội tụ sau thấu kính chiếu thẳng vào mắt.

*Với dụng cụ quang học (thấu kính, gương):*
- Lắp chắc chắn, đúng trục quang chính; di chuyển nhẹ nhàng, tránh va đập, rơi vỡ; cẩn thận với cạnh sắc của gương.
- Không sờ tay trực tiếp lên bề mặt quang học (mồ hôi, vân tay, bụi làm mờ, giảm chất lượng ảnh); khi cần lau phải dùng khăn mềm, giấy lau kính chuyên dụng, lau nhẹ.

*Bảo quản chung:*
- Sau khi dùng: tắt điện, để nguội, tháo và cất từng dụng cụ vào hộp đựng có lót mềm, không xếp chồng các quang cụ lên nhau.
- Để nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm, bụi, ánh nắng và nhiệt độ cao để giữ dụng cụ bền, sạch và chính xác.

Đáp số

Bộ thí nghiệm gồm: ray (có vạch chia, giữ các dụng cụ thẳng trục), đèn (thiết bị điện, dễ nóng), thấu kính và gương (quang cụ thủy tinh, dễ vỡ, dễ xước), màn ảnh (tấm trắng mờ hứng ảnh)Sử dụng: nối điện đúng cực và đúng hiệu điện thế, không chạm đèn nóng và bề mặt quang học, lắp đúng trục, tránh va đập; Bảo quản: tắt điện để nguội, cất vào hộp có lót mềm nơi khô ráo

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.