Giải Câu hỏi 1 trang 23 SGK Vật lí 10
Đề bài
Hãy so sánh độ lớn của độ dịch chuyển và quãng đường đi được của ba chuyển động ở Hình 4.6.
Hình 4.6 là sơ đồ (bản đồ) một khu phố, tỉ xích 1 cm ứng với 100 m, có la bàn chỉ hướng (B Bắc, N Nam, T Tây, Đ Đông). Siêu thị A nằm ở phía dưới, bưu điện B nằm ở phía trên. Ba người cùng khởi hành từ siêu thị A để đến bưu điện B: người đi xe máy (1), người đi bộ (2) và người đi ô tô (3). Người đi bộ (2) đi theo đường thẳng ngắn nhất nối A với B (mũi tên thẳng đứng từ A lên B). Người đi xe máy (1) đi vòng sang bên trái rồi mới lên tới B, quãng đường dài hơn. Người đi ô tô (3) đi vòng xa nhất sang bên phải qua vòng xuyến rồi vòng lên tới B. Cả ba đều có cùng điểm đầu A và điểm cuối B nên vectơ độ dịch chuyển giống nhau (đoạn thẳng AB), còn quãng đường đi được khác nhau theo độ dài đường đi thực tế của từng người.
Lời giải
Phân tích chung
Cả ba người (1) đi xe máy, (2) đi bộ và (3) đi ô tô đều cùng khởi hành từ siêu thị (điểm đầu) và cùng kết thúc tại bưu điện (điểm cuối).
- Độ dịch chuyển chỉ phụ thuộc vào vị trí điểm đầu và điểm cuối, được biểu diễn bằng đoạn thẳng nối với (vectơ ). Vì cả ba có chung điểm đầu và chung điểm cuối nên độ dịch chuyển của ba chuyển động là như nhau, có độ lớn bằng chiều dài đoạn thẳng .
- Quãng đường đi được là độ dài thực tế của đường đi, phụ thuộc vào lộ trình từng người, nên khác nhau.
a) So sánh độ lớn độ dịch chuyển
Ba người cùng đi từ đến nên độ lớn độ dịch chuyển bằng nhau và bằng đoạn thẳng :
Trên bản đồ đoạn dài khoảng , với tỉ xích nên:
b) So sánh quãng đường đi được
- Người đi bộ (2) theo đường thẳng ngắn nhất nên quãng đường ngắn nhất và bằng đúng độ dịch chuyển: .
- Người đi xe máy (1) đi vòng sang trái nên đường dài hơn: .
- Người đi ô tô (3) đi vòng xa nhất sang phải qua vòng xuyến nên đường dài nhất: .
Vậy:
c) Nhận xét
Với người đi bộ (2): quãng đường bằng độ lớn độ dịch chuyển () vì đi theo đường thẳng.
Với người đi xe máy (1) và ô tô (3): quãng đường lớn hơn độ lớn độ dịch chuyển (, ) vì đường đi bị cong, vòng vèo.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.