Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi 1 trang 25 SGK Vật lí 10

Bài 4. Độ dịch chuyển và quãng đường đi được   Đã kiểm

Đề bài

Một người lái ô tô đi thẳng 6 km theo hướng tây, sau đó rẽ trái đi thẳng theo hướng nam 4 km rồi quay sang hướng đông đi 3 km. Xác định quãng đường đi được và độ dịch chuyển của ô tô.

Lời giải

Chọn hệ trục toạ độ: gốc OO tại điểm xuất phát, trục OxOx hướng đông, trục OyOy hướng bắc.

Mô tả hành trình:
- Chặng OAOA: đi về hướng tây (chiều −x-x), dài 66 km.
- Chặng ABAB: rẽ trái đi về hướng nam (chiều −y-y), dài 44 km.
- Chặng BCBC: quay sang hướng đông (chiều +x+x), dài 33 km.

a) Quãng đường đi được

Quãng đường bằng tổng độ dài các chặng đã đi:

s=6+4+3=13 (km)s = 6 + 4 + 3 = 13\ \text{(km)}

b) Độ dịch chuyển

Xác định toạ độ điểm cuối CC so với gốc OO:
- Theo phương đông – tây: ô tô đi 66 km về phía tây rồi 33 km về phía đông:
Δx=−6+3=−3 (km) (tức 3 km về phía tây)\Delta x = -6 + 3 = -3\ \text{(km)}\ \text{(tức 3 km về phía tây)}
- Theo phương bắc – nam: ô tô đi 44 km về phía nam:
Δy=−4 (km) (tức 4 km về phía nam)\Delta y = -4\ \text{(km)}\ \text{(tức 4 km về phía nam)}

Độ dịch chuyển d⃗\vec{d} là vectơ nối từ điểm đầu OO đến điểm cuối CC. Hai thành phần vuông góc với nhau nên độ lớn tính theo định lí Py-ta-go:

d=(Δx)2+(Δy)2=32+42=9+16=25=5 (km)d = \sqrt{(\Delta x)^2 + (\Delta y)^2} = \sqrt{3^2 + 4^2} = \sqrt{9 + 16} = \sqrt{25} = 5\ \text{(km)}

Hướng của độ dịch chuyển:

Gọi α\alpha là góc hợp bởi vectơ d⃗\vec{d} với hướng nam:

tan⁡α=∣Δx∣∣Δy∣=34⇒α≈37∘\tan\alpha = \frac{|\Delta x|}{|\Delta y|} = \frac{3}{4} \Rightarrow \alpha \approx 37^\circ

Vậy độ dịch chuyển có độ lớn d=5d = 5 km, hướng nam lệch 37∘37^\circ về phía tây (hướng tây nam).

Nhận xét: s=13 km>d=5 kms = 13\ \text{km} > d = 5\ \text{km}, phù hợp vì ô tô đổi hướng nhiều lần nên quãng đường luôn lớn hơn (hoặc bằng) độ dịch chuyển.

Đáp số

Quãng đường đi được: s = 13 kmĐộ dịch chuyển: d = 5 km, hướng nam lệch 37° về phía tây

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.