Giải Câu hỏi trang 41 SGK Vật lí 11
Đề bài
Để chỉnh các dây đàn, có thể so sánh âm do đàn phát ra với âm phát ra từ các âm thoa có tần số xác định. Làm thế nào kiểm tra tần số âm được ghi trên âm thoa bằng dụng cụ thí nghiệm?
Lời giải
Phương án kiểm tra: dùng micro nối với dao động kí điện tử (hoặc máy tính/điện thoại có phần mềm ghi dao động âm).
Bước 1 — Tạo và thu âm: Gõ cho âm thoa dao động để nó phát ra âm ổn định. Đặt micro gần âm thoa; micro biến dao động của sóng âm thành tín hiệu điện có cùng tần số với âm.
Bước 2 — Hiện dạng sóng: Đưa tín hiệu từ micro vào dao động kí. Trên màn hình xuất hiện một đường dao động tuần hoàn (gần như hình sin) biểu diễn âm của âm thoa theo thời gian.
Bước 3 — Đo chu kì : Chọn thang thời gian (độ chia trục ngang, ví dụ mili-giây hoặc micro-giây trên mỗi ô). Đếm số ô ngang ứng với một chu kì (khoảng cách giữa hai đỉnh liên tiếp của dạng sóng). Chu kì của âm là:
Bước 4 — Tính tần số: Tần số âm do âm thoa phát ra được xác định từ chu kì:
Bước 5 — So sánh: Đối chiếu giá trị đo được với tần số in trên thân âm thoa. Nên lặp lại phép đo vài lần rồi lấy giá trị trung bình để giảm sai số; nếu đo được phù hợp (sai lệch nhỏ) với số ghi trên âm thoa thì kết luận tần số ghi trên âm thoa là đúng.
*Lưu ý:* có thể thay dao động kí bằng phần mềm phân tích âm trên máy tính/điện thoại — phần mềm sẽ trực tiếp cho dạng sóng (để đo ) hoặc hiển thị luôn tần số để đối chiếu.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.