Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Câu hỏi trang 53 SGK Vật lí 11

Bài 13. Sóng dừng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy xác định số nút và số bụng của sóng dừng trên sợi dây Hình 13.3.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 53 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 13.3: Hình vẽ sóng dừng trên sợi dây căng ngang PQ có hai đầu cố định (P và Q đều là nút sóng). Dây được vẽ ở hai vị trí dao động (nét đỏ và nét xanh) tạo thành các bó sóng xen kẽ nhau. Trên dây có 3 bó sóng, tức 3 bụng sóng (điểm dao động với biên độ cực đại, nằm giữa mỗi bó) và 4 nút sóng (điểm đứng yên, gồm hai đầu P, Q và hai điểm nằm giữa dây). Chiều dài dây bằng L=3λ2L = \dfrac{3\lambda}{2} (tức 1,5λ1{,}5\lambda). Trên hình có các chú thích kích thước: mũi tên kép ký hiệu λ\lambda trùm đúng 2 bó đầu (từ P đến nút thứ ba); mũi tên λ2\dfrac{\lambda}{2} chỉ độ dài bó thứ ba (từ nút thứ ba đến Q); mũi tên λ4\dfrac{\lambda}{4} chỉ khoảng cách từ bụng thứ ba đến đầu Q. Khoảng cách giữa hai nút liên tiếp bằng λ2\dfrac{\lambda}{2} (ứng với một bó sóng); một bước sóng λ\lambda ứng với hai bó sóng liền nhau; khoảng cách từ một nút đến bụng gần nhất bằng λ4\dfrac{\lambda}{4}. Các chú thích trên hình chỉ rõ «Bụng sóng» tại vị trí phình to nhất của bó và «Nút sóng» tại điểm thắt lại.

Lời giải

Phân tích hình 13.3

Sóng dừng hình thành trên sợi dây PQ có hai đầu P và Q cố định. Vì hai đầu cố định luôn là nút sóng, nên ta xét các bó sóng hình thành giữa hai đầu dây.

Quan sát hình, trên dây có 3 bó sóng (3 múi sóng) nằm xen kẽ nhau. Mỗi bó sóng ứng với một khoảng cách giữa hai nút liên tiếp, bằng λ2\dfrac{\lambda}{2}.

a) Số bụng sóng

Mỗi bó sóng có một bụng sóng ở chính giữa (điểm dao động với biên độ cực đại). Có 3 bó sóng nên:
Số bụng=3\text{Số bụng} = 3

b) Số nút sóng

Các nút sóng là những điểm đứng yên, nằm ở hai đầu mỗi bó. Với nn bó sóng thì số nút bằng n+1n+1 (gồm hai đầu P, Q và các điểm ngăn cách giữa các bó):
Số nút=3+1=4\text{Số nút} = 3 + 1 = 4

Đó là hai đầu cố định P, Q và hai điểm nằm giữa dây.

Kiểm tra lại

Chiều dài dây: L=3⋅λ2=3λ2=1,5λL = 3\cdot\dfrac{\lambda}{2} = \dfrac{3\lambda}{2} = 1{,}5\lambda, đúng với chú thích trên hình (λ\lambda trùm 2 bó đầu và λ2\dfrac{\lambda}{2} cho bó thứ ba). Điều kiện có sóng dừng trên dây hai đầu cố định là L=kλ2L = k\dfrac{\lambda}{2} với kk là số bó sóng (số bụng) =3= 3; số nút =k+1=4= k+1 = 4. Kết quả phù hợp.

Kết luận: Trên dây có 4 nút sóng và 3 bụng sóng.

Đáp số

3 bụng sóng4 nút sóng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.