Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Bài 2 trang 18 SGK Vật lí 11

Bài 4. Bài tập về dao động điều hoà   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một vật dao động điều hoà dọc theo trục Ox, quanh điểm gốc O với biên độ A=10A = 10 cm và chu kì T=2T = 2 s. Tại thời điểm t=0t = 0, vật có li độ x=Ax = A.

a) Viết phương trình dao động của vật.

b) Xác định thời điểm đầu tiên vật qua vị trí có li độ x=5x = 5 cm.

Lời giải

a) Viết phương trình dao động

Phương trình dao động điều hoà có dạng: x=Acos⁡(ωt+φ)x = A\cos(\omega t + \varphi).

- Biên độ: A=10A = 10 cm.
- Tần số góc: ω=2πT=2π2=π\omega = \dfrac{2\pi}{T} = \dfrac{2\pi}{2} = \pi (rad/s).
- Pha ban đầu: tại t=0t = 0, x=Ax = A nên cos⁡φ=1⇒φ=0\cos\varphi = 1 \Rightarrow \varphi = 0.

Vậy phương trình dao động là:
x=10cos⁡(πt) (cm).x = 10\cos(\pi t)\ (\text{cm}).

b) Thời điểm đầu tiên vật qua vị trí x=5x = 5 cm

Cho x=5x = 5 cm:
10cos⁡(πt)=5⇒cos⁡(πt)=12.10\cos(\pi t) = 5 \Rightarrow \cos(\pi t) = \dfrac{1}{2}.

Tại t=0t = 0 vật ở biên dương (x=A=10x = A = 10 cm) và bắt đầu chuyển động về gốc O (li độ giảm dần). Nghiệm dương nhỏ nhất ứng với:
πt=π3⇒t=13 s≈0,33 s.\pi t = \dfrac{\pi}{3} \Rightarrow t = \dfrac{1}{3}\ \text{s} \approx 0{,}33\ \text{s}.

Kiểm tra: thay t=13t = \dfrac{1}{3} s: x=10cos⁡(π3)=10⋅12=5x = 10\cos\left(\dfrac{\pi}{3}\right) = 10\cdot\dfrac{1}{2} = 5 cm. ✓ Đây đúng là lần đầu tiên vật đến x=5x = 5 cm.

Đáp số

x=10cos⁡(πt)x = 10\cos(\pi t) cmt=13t = \dfrac{1}{3} s ≈0,33\approx 0,33 s

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.