Giải Hoạt động trang 39 SGK Vật lí 12
Đề bài
Từ kết quả thí nghiệm ở Bảng 9.1, thực hiện các yêu cầu sau:
1. Xác định giá trị của tích pV trong mỗi lần thí nghiệm.
2. Vẽ đường biểu diễn sự phụ thuộc của áp suất p vào thể tích V trong hệ toạ độ (p,V).
3. Phát biểu mối quan hệ giữa p và V trong quá trình đẳng nhiệt.
Bảng 9.1 ghi kết quả thí nghiệm khảo sát mối quan hệ giữa thể tích và áp suất trong quá trình đẳng nhiệt của một lượng khí xác định, gồm 4 lần thí nghiệm:
| Lần thí nghiệm | (cm³) | ( Pa) |
|:---:|:---:|:---:|
| 1 | 3,0 | 1,0 |
| 2 | 2,5 | 1,2 |
| 3 | 2,0 | 1,5 |
| 4 | 1,5 | 1,9 |
Lời giải
1. Xác định tích trong mỗi lần thí nghiệm
Với tính theo đơn vị Pa và tính theo cm³, ta lập bảng tích :
| Lần | (cm³) | ( Pa) | ( Pa·cm³) |
|:---:|:---:|:---:|:---:|
| 1 | 3,0 | 1,0 | |
| 2 | 2,5 | 1,2 | |
| 3 | 2,0 | 1,5 | |
| 4 | 1,5 | 1,9 | |
Nhận xét: trong cả 4 lần thí nghiệm, tích gần như không đổi, luôn xấp xỉ Pa·cm³ (sai lệch nhỏ của lần 4 là do sai số thí nghiệm).
2. Vẽ đường biểu diễn theo trong hệ toạ độ
- Trục hoành biểu diễn thể tích (cm³), trục tung biểu diễn áp suất ( Pa).
- Biểu diễn 4 điểm thực nghiệm: , , , .
- Nối các điểm lại, ta được một đường cong đi xuống (một nhánh hypebol): khi thể tích tăng thì áp suất giảm, và ngược lại. Đường cong này không cắt các trục toạ độ.
(Đường cong có dạng , với tính theo Pa và tính theo cm³.)
3. Phát biểu mối quan hệ giữa và trong quá trình đẳng nhiệt
Vì tích không đổi nên ở nhiệt độ không đổi, áp suất của một lượng khí xác định tỉ lệ nghịch với thể tích của nó:
Đây chính là nội dung định luật Boyle.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.