Giải Câu hỏi trang 41 SGK Vật lí 12
Đề bài
Hãy giải thích cách vẽ đồ thị của hàm: trong Hình 10.1a.
Hình 10.1a: Đồ thị biểu diễn sự thay đổi thể tích khí theo nhiệt độ Celsius. Trục hoành t (°C), trục tung V. Đường thẳng đi lên, cắt trục tung tại giá trị (ứng với t = 0 °C) và khi kéo dài (nét đứt) cắt trục hoành tại t = −273 °C. Đường biểu diễn không đi qua gốc toạ độ.
Lời giải
Bước 1 – Nhận dạng hàm số.
Ta khai triển biểu thức:
Đây là hàm bậc nhất của biến (dạng với và ). Hệ số góc nên đồ thị là một đường thẳng đi lên (V tăng khi tăng). Muốn vẽ một đường thẳng ta chỉ cần xác định hai điểm của nó.
Bước 2 – Xác định điểm cắt trục tung (giao với trục V).
Cho (ứng với 0 °C):
Vậy đường thẳng cắt trục tung tại điểm có tung độ . Đây chính là thể tích khối khí ở 0 °C. Vì nên đường biểu diễn không đi qua gốc toạ độ.
Bước 3 – Xác định điểm cắt trục hoành (giao với trục t).
Cho :
Thay hệ số nở đẳng áp của khí (theo SGK):
Vậy khi kéo dài đường thẳng về phía nhiệt độ âm, nó cắt trục hoành tại .
Bước 4 – Dựng đồ thị.
- Lấy điểm trên trục tung.
- Nối với các điểm có thể tích đo được ở những nhiệt độ dương, ta được đoạn thẳng đi lên (phần nét liền – vùng khảo sát thực tế của chất khí).
- Kéo dài đoạn thẳng này về phía trái bằng nét đứt cho tới khi gặp trục hoành tại điểm (phần nét đứt vì ở nhiệt độ đó khí đã hoá lỏng, không còn nghiệm đúng, chỉ là ngoại suy toán học).
Kết quả là đường thẳng như Hình 10.1a: xuất phát từ trên trục tung, dốc lên khi tăng, và nếu kéo dài sẽ cắt trục tại .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.