Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Câu hỏi 1 trang 49 SGK Vật lí 12

Bài 12. Áp suất khí theo mô hình động học phân tử. Quan hệ giữa động năng phân tử và nhiệt độ   Đã kiểm

Đề bài

Hãy chứng tỏ hệ thức (12.1) phù hợp với định luật Boyle.

Lời giải

Nhắc lại hệ thức (12.1): Theo mô hình động học phân tử, áp suất chất khí là

p=13⋅NV m v2‾p = \frac{1}{3}\cdot\frac{N}{V}\,m\,\overline{v^2}

trong đó NN là số phân tử khí, VV là thể tích khối khí, mm là khối lượng một phân tử, v2‾\overline{v^2} là trung bình bình phương tốc độ phân tử.

Nhắc lại định luật Boyle: Với một lượng khí xác định, khi nhiệt độ không đổi thì

pV=hằng sốhayp1V1=p2V2.pV = \text{hằng số} \quad\text{hay}\quad p_1V_1 = p_2V_2.

Chứng minh:

Nhân hai vế của (12.1) với VV:

pV=13 N m v2‾.pV = \frac{1}{3}\,N\,m\,\overline{v^2}.

Đưa vào động năng tịnh tiến trung bình của mỗi phân tử Wđ‾=12m v2‾\overline{W_\text{đ}} = \dfrac{1}{2}m\,\overline{v^2}, ta viết lại:

pV=23 N⋅12m v2‾=23 N Wđ‾.pV = \frac{2}{3}\,N\cdot\frac{1}{2}m\,\overline{v^2} = \frac{2}{3}\,N\,\overline{W_\text{đ}}.

Xét một lượng khí xác định trong quá trình đẳng nhiệt (TT không đổi):

- Số phân tử NN không đổi (lượng khí xác định).
- Động năng tịnh tiến trung bình Wđ‾\overline{W_\text{đ}} chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ TT, nên khi TT không đổi thì Wđ‾\overline{W_\text{đ}} không đổi.

Suy ra vế phải 23N Wđ‾\dfrac{2}{3}N\,\overline{W_\text{đ}} là một đại lượng không đổi, do đó:

pV=23 N Wđ‾=hằng số.pV = \frac{2}{3}\,N\,\overline{W_\text{đ}} = \text{hằng số}.

Đây chính là nội dung định luật Boyle: ở nhiệt độ không đổi, tích pVpV của một lượng khí xác định là hằng số. Vậy hệ thức (12.1) hoàn toàn phù hợp với định luật Boyle (đpcm).

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.