Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Bài 3 trang 54 SGK Vật lí 12

Bài 13. Bài tập về khí lí tưởng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một bình dung tích 40 dm3^3 chứa 3,96 kg khí oxygen. Hỏi ở nhiệt độ nào thì bình có thể bị vỡ, biết bình chỉ chịu được áp suất không quá 60 atm. Lấy khối lượng riêng của oxygen ở điều kiện tiêu chuẩn là 1,43 kg/m3^3.

Lời giải

Tóm tắt:
- Thể tích bình: V=40 dm3=0,04 m3V = 40\ \text{dm}^3 = 0,04\ \text{m}^3
- Khối lượng khí oxygen: m=3,96 kgm = 3,96\ \text{kg}
- Áp suất tối đa bình chịu được: p=60 atmp = 60\ \text{atm}
- Ở điều kiện tiêu chuẩn: p0=1 atmp_0 = 1\ \text{atm}; T0=273 KT_0 = 273\ \text{K}; khối lượng riêng ρ0=1,43 kg/m3\rho_0 = 1,43\ \text{kg/m}^3

Bước 1. Tìm thể tích lượng khí đó ở điều kiện tiêu chuẩn.

Lượng khí trong bình nếu đặt ở điều kiện tiêu chuẩn sẽ chiếm thể tích:
V0=mρ0=3,961,43≈2,77 m3V_0 = \dfrac{m}{\rho_0} = \dfrac{3,96}{1,43} \approx 2,77\ \text{m}^3

Bước 2. Áp dụng phương trình trạng thái khí lí tưởng.

Vẫn là lượng khí ấy (số phân tử không đổi), nên:
p0V0T0=p VT\dfrac{p_0 V_0}{T_0} = \dfrac{p\,V}{T}

Bình bị vỡ khi áp suất đạt p=60 atmp = 60\ \text{atm}. Nhiệt độ tương ứng:
T=p V T0p0 V0=60⋅0,04⋅2731⋅2,77T = \dfrac{p\,V\,T_0}{p_0\,V_0} = \dfrac{60 \cdot 0,04 \cdot 273}{1 \cdot 2,77}
T=655,22,77≈236,6 KT = \dfrac{655,2}{2,77} \approx 236,6\ \text{K}

Bước 3. Đổi ra độ Celsius.
t=T−273≈236,6−273=−36,4 ∘Ct = T - 273 \approx 236,6 - 273 = -36,4\ ^{\circ}\text{C}

Kết luận: Khi nhiệt độ của khí đạt tới khoảng 236,6 K236,6\ \text{K} (tức ≈−36,4 ∘C\approx -36,4\ ^{\circ}\text{C}) thì áp suất trong bình lên tới 60 atm60\ \text{atm} và bình có thể bị vỡ.

*(Kiểm tra: ngay ở 273 K273\ \text{K} áp suất đã là p0V0/V≈69 atm>60 atmp_0 V_0/V \approx 69\ \text{atm} > 60\ \text{atm}, cho thấy lượng khí nén trong bình này rất lớn, nên nhiệt độ gây vỡ bình thấp hơn 273 K273\ \text{K} là hợp lí.)*

Đáp số

T≈236,6 K≈−36,4 ∘CT \approx 236,6\ \text{K} \approx -36,4\ ^{\circ}\text{C}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.