Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Câu hỏi trang 75 SGK Vật lí 12

Bài 17. Máy phát điện xoay chiều   Đã kiểm

Đề bài

Hãy viết biểu thức suất điện động của máy phát điện xoay chiều trong trường hợp khung dây có N vòng dây, quay với tốc độ góc ω\omega trong từ trường đều có vectơ cảm ứng từ B⃗\vec{B} (B⃗\vec{B} vuông góc với trục quay của khung).

Lời giải

Thiết lập biểu thức suất điện động của máy phát điện xoay chiều

Xét khung dây dẫn phẳng, kín, gồm NN vòng, mỗi vòng có diện tích SS. Khung quay đều với tốc độ góc ω\omega quanh một trục nằm trong mặt phẳng khung và vuông góc với vectơ cảm ứng từ B⃗\vec{B} của từ trường đều.

Bước 1. Từ thông qua khung dây

Gọi n⃗\vec{n} là vectơ pháp tuyến của mặt phẳng khung. Chọn gốc thời gian t=0t = 0 sao cho n⃗\vec{n} hợp với B⃗\vec{B} một góc ban đầu φ\varphi. Khi khung quay đều, tại thời điểm tt góc giữa n⃗\vec{n} và B⃗\vec{B} là:

α=ωt+φ\alpha = \omega t + \varphi

Từ thông qua một vòng dây là Φ1=BScos⁡α\Phi_1 = BS\cos\alpha. Vì khung có NN vòng nên từ thông qua cả khung (từ thông móc vòng):

Φ=NBScos⁡(ωt+φ)\Phi = NBS\cos(\omega t + \varphi)

Bước 2. Áp dụng định luật cảm ứng điện từ Faraday

Khi từ thông biến thiên, trong khung xuất hiện suất điện động cảm ứng:

e=−dΦdt=−NBS[−ωsin⁡(ωt+φ)]e = -\frac{d\Phi}{dt} = -NBS\big[-\omega\sin(\omega t + \varphi)\big]

e=NBSω sin⁡(ωt+φ)e = NBS\omega\,\sin(\omega t + \varphi)

Bước 3. Dạng chuẩn của đại lượng biến thiên điều hòa

Đặt biên độ (giá trị cực đại) của suất điện động:

E0=NBSωE_0 = NBS\omega

Khi đó:

e=E0sin⁡(ωt+φ)=NBSω sin⁡(ωt+φ)\boxed{e = E_0\sin(\omega t + \varphi) = NBS\omega\,\sin(\omega t + \varphi)}

Trong đó: NN là số vòng dây, BB là cảm ứng từ (T), SS là diện tích một vòng dây (m²), ω\omega là tốc độ góc quay của khung (rad/s), φ\varphi là pha ban đầu phụ thuộc cách chọn gốc thời gian.

Kết luận: Suất điện động của máy phát điện xoay chiều biến thiên điều hòa theo thời gian với tần số góc ω\omega đúng bằng tốc độ góc quay của khung, biên độ E0=NBSωE_0 = NBS\omega. Nếu chọn gốc thời gian lúc n⃗\vec{n} song song với B⃗\vec{B} thì φ=0\varphi = 0 và e=NBSω sin⁡ωte = NBS\omega\,\sin\omega t.

Đáp số

e=NBSω sin⁡(ωt+φ)e = NBS\omega\,\sin(\omega t + \varphi), với biên độ E0=NBSωE_0 = NBS\omega

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.