Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Hoạt động 2 trang 78 SGK Vật lí 12

Bài 18. Ứng dụng hiện tượng cảm ứng điện từ   Đã kiểm chéo

Đề bài

Dựa vào biểu thức suất điện động cảm ứng của định luật Faraday:

ec=−NΔΦΔte_c = -N\dfrac{\Delta \Phi}{\Delta t}

Hãy chứng tỏ mối liên hệ sau:

U1U2=N1N2\dfrac{U_1}{U_2} = \dfrac{N_1}{N_2}

trong đó, U1U_1 và U2U_2 lần lượt là điện áp hiệu dụng giữa hai đầu cuộn dây sơ cấp và cuộn dây thứ cấp; với N1N_1 và N2N_2 lần lượt là số vòng dây của cuộn sơ cấp và thứ cấp.

Lời giải

Xét một máy biến áp gồm hai cuộn dây sơ cấp (N1N_1 vòng) và thứ cấp (N2N_2 vòng) cùng quấn trên một lõi sắt khép kín. Khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một điện áp xoay chiều, trong lõi sắt xuất hiện một từ thông biến thiên. Vì lõi sắt khép kín nên hầu như toàn bộ từ thông qua mỗi vòng dây của cuộn sơ cấp cũng qua mỗi vòng dây của cuộn thứ cấp, tức là từ thông biến thiên qua một vòng dây của hai cuộn là như nhau, kí hiệu độ biến thiên của nó là ΔΦ\Delta\Phi trong khoảng thời gian Δt\Delta t.

Áp dụng định luật Faraday cho từng cuộn dây:

- Suất điện động cảm ứng xuất hiện ở cuộn sơ cấp (gồm N1N_1 vòng):

e1=−N1ΔΦΔte_1 = -N_1\dfrac{\Delta\Phi}{\Delta t}

- Suất điện động cảm ứng xuất hiện ở cuộn thứ cấp (gồm N2N_2 vòng):

e2=−N2ΔΦΔte_2 = -N_2\dfrac{\Delta\Phi}{\Delta t}

Lập tỉ số hai suất điện động (cùng từ thông biến thiên ΔΦΔt\dfrac{\Delta\Phi}{\Delta t} nên nó bị triệt tiêu):

e1e2=−N1ΔΦΔt−N2ΔΦΔt=N1N2\dfrac{e_1}{e_2} = \dfrac{-N_1\dfrac{\Delta\Phi}{\Delta t}}{-N_2\dfrac{\Delta\Phi}{\Delta t}} = \dfrac{N_1}{N_2}

Liên hệ giữa suất điện động và điện áp hiệu dụng: Điện trở của các cuộn dây rất nhỏ (xem như không đáng kể), do đó độ lớn suất điện động cảm ứng ở mỗi cuộn bằng điện áp hiệu dụng giữa hai đầu cuộn đó:

U1=e1;U2=e2U_1 = e_1 \quad;\quad U_2 = e_2

Thay vào tỉ số trên, ta được:

U1U2=N1N2\dfrac{U_1}{U_2} = \dfrac{N_1}{N_2}

Vậy tỉ số điện áp hiệu dụng giữa hai đầu cuộn sơ cấp và thứ cấp bằng tỉ số số vòng dây của hai cuộn đó (đpcm).

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.