Giải Bài 1 trang 34 VBT Tiếng Việt 5

Gợi ý trả lời

Nhắc lại hai đoạn văn ở bài tập 1 (SHS Tiếng Việt 5, tập một, trang 47 – 48):

*Đoạn 1:* "Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta... Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều."

*Đoạn 2:* "Màu lúa chín dưới đồng vàng xuộm lại. Nắng nhạt ngả màu vàng hoe. Trong vườn, lắc lư những chùm quả xoan vàng lịm..."

a. Những từ in đậm trong đoạn văn nào có nghĩa giống nhau?

Đó là các từ in đậm trong đoạn văn thứ nhất (đoạn 1): xây dựng và kiến thiết.

- *xây dựng* và *kiến thiết* đều có nghĩa là làm nên, tạo dựng một sự nghiệp, một công trình lớn.
- Hai từ này có nghĩa giống hệt nhau, có thể thay thế cho nhau mà nội dung câu không thay đổi. Đây là những từ đồng nghĩa hoàn toàn.

b. Những từ in đậm trong đoạn văn nào có nghĩa gần giống nhau? Nêu nét nghĩa khác nhau giữa chúng.

Đó là các từ in đậm trong đoạn văn thứ hai (đoạn 2): vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm.

- Ba từ này đều chỉ màu vàng nên nghĩa gần giống nhau (đồng nghĩa không hoàn toàn), nhưng mỗi từ lại gợi một sắc vàng riêng, không thể thay thế cho nhau một cách tùy tiện:
- vàng xuộm: màu vàng đậm, trên diện rộng — chỉ màu của lúa đã chín rộ, chín đều khắp cánh đồng.
- vàng hoe: màu vàng nhạt, tươi, ánh lên — chỉ màu của nắng nhạt cuối ngày.
- vàng lịm: màu vàng của quả chín, gợi cảm giác ngọt, mọng — chỉ màu của chùm quả xoan chín.

Kết luận: Các từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau như trên gọi là từ đồng nghĩa. Trong đó, những từ có nghĩa giống hệt nhau (xây dựng – kiến thiết) là *đồng nghĩa hoàn toàn*; những từ chỉ gần giống nhau, có nét nghĩa khác nhau (vàng xuộm – vàng hoe – vàng lịm) là *đồng nghĩa không hoàn toàn*.