Giải Bài 3 trang 74 VBT Tiếng Việt 5
Đề bài
Đọc đoạn thơ ở bài tập 3 (SHS Tiếng Việt 5, tập hai, trang 99) và thực hiện yêu cầu.
a. Xếp các từ in đậm vào cột thích hợp.
| Từ | Nghĩa gốc | Nghĩa chuyển |
| --- | --- | --- |
| Không có chân có cánh | ... | ... |
| Mà lại gọi: con sông? | ... | ... |
| Không có lá có cành | ... | ... |
| Lại gọi là: ngọn gió? | ... | ... |
(Xuân Quỳnh)
b. Đặt một câu có từ in đậm được sử dụng với nghĩa chuyển.
M: Rừng là lá phổi xanh của trái đất.
(văn bản: Đoạn thơ ở bài tập 3, SHS Tiếng Việt 5, tập hai, trang 99 (Xuân Quỳnh))
Gợi ý trả lời
a. Xếp các từ in đậm vào cột thích hợp
Xét nghĩa của từng từ in đậm khi dùng trong đoạn thơ:
- chân: chỉ bộ phận cơ thể người, động vật dùng để đi, đứng → đây là nghĩa gốc.
- cánh: chỉ bộ phận của chim, côn trùng dùng để bay → đây là nghĩa gốc.
- lá: chỉ bộ phận của cây, thường màu xanh, mọc ở cành → đây là nghĩa gốc.
- ngọn (trong *ngọn gió*): nghĩa gốc của *ngọn* là phần trên cùng, đầu nhọn của cây (ngọn cây, ngọn núi); ở đây *ngọn gió* được dùng theo cách mở rộng → đây là nghĩa chuyển.
Bảng sắp xếp:
| Từ in đậm | Nghĩa gốc | Nghĩa chuyển |
| --- | --- | --- |
| chân | ✓ | |
| cánh | ✓ | |
| lá | ✓ | |
| ngọn | | ✓ |
→ Nghĩa gốc: chân, cánh, lá. Nghĩa chuyển: ngọn.
b. Đặt một câu có từ in đậm được sử dụng với nghĩa chuyển
Chọn từ *chân* dùng với nghĩa chuyển (chân núi — phần dưới cùng, sát đất của núi):
→ Dưới chân núi, bản làng nhỏ ẩn hiện trong làn sương sớm.
(Có thể đặt câu khác, ví dụ: *Cánh đồng lúa chín vàng trải dài tít tắp.* — *cánh* dùng với nghĩa chuyển.)
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.