Từ láy

TaiLieu.VN

Những từ láy (in đậm) trong các câu sau (trích từ văn bản cuộc chia tay của những con búp bê) có đặc điểm âm thanh gì giống nhau, khác nhau?

- Em cắn chặt môi im lặng, mắt lại đăm đăm nhìn khắp sân trường, từ cột cờ đến tấm bảng tin và những vạch than vẽ ô ăn quan trên hè gạch.

- Tôi mếu máo trả lời và đứng như chôn chân xuống đất, nhìn theo cái bóng bé nhỏ liêu xiêu của em tôi trèo lên xe.

Toàn bộ tiếng sau được lặp lại âm thanh của tiếng trước

Từ mếu máo: bộ phận phụ âm đầu của tiếng sau được lặp lại.

Từ liêu xiêu:bộ phận vần của tiếng sau được lặp lại

TaiLieu.VN

Các từ đều có một bộ phận hay cả tiếng được lặp lại

đăm đăm: các tiếng lặp lại nhau hoàn toàn, là từ láy toàn bộ.

Mếu máo: các tiếng có phụ âm đầu lặp lại

Liêu xiêu: các tiếng có vần lặp lại

là từ láy bộ phận

TaiLieu.VN

Xác định các từ láy trong ví dụ sau là láy toàn bộ hay bộ phận, vì sao?

-Vừa nghe thấy thế, em tôi bất giác run lên bần bật, kinh hoàng đưa cặp mắt tuyệt vọng nhìn tôi.

- Cặp mắt đen của em lúc này buồn thăm thẳm, hai bờ mi đã sưng mọng lên vì khóc nhiều.

Hai từ này là từ láy toàn bộ.

Từ bần bật: lặp lại nhưng phụ âm cuối và thanh bị biển đổi.

Từ thăm thẳm: lặp lại nhưng thanh điệu bị thay đổi.

Việc thay đổi ấy để tạo ra sự hài hòa về âm thanh, đọc nghe xuôi tai.

TaiLieu.VN

Em hãy tìm ví dụ về những từ láy toàn bộ như vậy.

Ví dụ:

Loang loáng, cành cạch, xâm xẩm, ngằn ngặt, tim tím, đèm đẹp.....

ở từ láy toàn bộ, có một số trường hợp tiếng đứng trước biến đổi thanh điệu hoặc phụ âm cuối (để tạo ra sự hài hòa về âm thanh)

TaiLieu.VN

Sau khi tìm hiểu ví dụ, hãy rút ra kết luận: có mấy loại từ láy và đặc điểm của mỗi loại.

Ghi nhớ:

•Từ láy có hai loại: từ láy toàn bộ và từ láy bộ phận.

•ở từ láy toàn bộ, các tiếng lặp lại nhau hoàn toàn, nhưng cũng có một số trường hợp, tiếng đứng trước biến đổi thanh điệu hoặc phụ âm cuối (để tạo ra sự hài hòa về âm thanh)

•ở từ láy bộ phận, giữa các tiếng có sự giống nhau về phụ âm đầu hoặc phần vần.

TaiLieu.VN

Nhóm 1: Nghĩa của các từ láy: ha hả, oa oa, tích tắc, gâu

gâu.. được tạo thành do đặc điểm gì về âm thanh?

Nhóm 2: Các từ láy trong mỗi nhóm sau có đặc điểm

chung gì về âm thanh và về nghĩa?

a)lí nhí, li ti, ti hí.

b)nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh

Nhóm 3: So sánh nghĩa của các từ láy mềm mại, đo đỏ

với nghĩa của các tiếng gốc làm cơ sở cho chúng: mềm, đỏ.

TaiLieu.VN

1. Nghĩa của các từ láy: ha hả, oa oa, tích tắc, gâu gâu.. được tạo thành do đặc điểm mô phỏng âm thanh.

2. a)lí nhí, li ti, ti hí: tạo nghĩa dựa vào khuôn vần có

nguyên âm i, biểu thị tính chất nhỏ bé, nhỏ nhẹ về âm thanh, hình dáng. b)nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh: - nhấp nhô: nhô lên thụt xuống liên tiếp, không đều nhau. - phập phồng: phồng lên, xẹp xuống một cách liên tiếp - bập bềnh: từ gợi tả dáng chuyển động lên xuống, nhấp

nhô theo làn sòng, làn gió. Nhóm các từ láy này biểu thị trạng thái vận động, khi nhô

lên, khi hạ xuống, khi nổi, khi chìm

3. Nghĩa của các từ láy mềm mại, đo đỏ giảm nhẹ sovới

nghĩa của các tiếng gốc làm cơ sở cho chúng: mềm, đỏ.