Đất rừng phương Nam là tiểu thuyết của nhà văn Đoàn Giỏi viết về cuộc đời phiêu bạt của một cậu bé tên An. Bối cảnh của tiểu thuyết là các tỉnh miền Tây Nam Bộ, Việt Nam vào những năm 1945, sau khi thực dân Pháp quay trở lại xâm chiếm Nam Bộ.
Câu chuyện mượn hình ảnh một cậu bé bị lưu lạc trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp ở Nam bộ để giới thiệu Đất rừng Phương Nam. Nơi đó, một vùng đất vô cùng giàu có, hào phóng và hùng vĩ với những con người trung hậu, trí dũng, một lòng một dạ theo kháng chiến.
Đất rừng phương Nam – Đoàn Giỏi
Đất rừng phương Nam của Đoàn Giỏi như một xã hội của miền sông nước Tây Nam bộ thu nhỏ. Bởi ở nơi đó, người đọc đã tìm thấy hình ảnh người dân của vùng đất phương Nam từ sông Tiền, sông Hậu trải dài đến Kiên Giang – Rạch Giá, rồi xuống tận rừng U Minh, sau đó dừng lại ở Năm Căn Cà Mau. Bối cảnh trong Đất rừng phương Nam là cả một đất trời thiên nhiên ưu đãi, cánh đồng bát ngát mênh mông, sóng nước rì rầm, rừng rậm bạt ngàn trù phú, thú rừng hoang dã muôn loài…
Cậu bé Nguyễn An sống cùng với cha mẹ tại thành phố những ngày sau ngày độc lập 2-9-1945. Thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Việt Nam, đổ quân vào Nam Bộ. Pháp mở những trận đánh khiến cho những người dân sống tại các thành thị phải di tản. An và ba mẹ cũng phải bỏ nhà bỏ cửa để chạy giặc. Cậu nhớ đến một anh bạn đi tàu đã tặng cậu chiếc la bàn mà không kịp mang theo.
Theo cha mẹ chạy hết từ vùng này tới vùng khác của miền Tây Nam Bộ. An kết bạn cùng với những đứa trẻ cùng trang lứa và có một cuộc sống tuổi thơ vùng nông thôn đầy êm đềm. Nhưng cứ vừa ổn định được mấy bữa thì giặc đánh tới nơi và lại phải chạy. Trong một lần mải chơi, giặc đánh đến và An đã lạc mất gia đình. Cậu trở thành đứa trẻ lang thang.
Ở nơi chợ búa này cậu gặp những người đầu tiên cứu mạng mình. Dì Tư béo bảo cậu về làm giúp cho quán ăn của dì. Thế là từ đó cậu có nơi nương tựa, không còn phải chịu cảnh đói khổ qua ngày. Tại quán ăn dì Tư béo, An có cơ hội tiếp xúc với nhiều người: anh Sáu tuyên truyền, những anh bộ đội, những kẻ Việt gian bán nước như vợ chồng Tư Mắm, những người nông dân chân chất như lão Ba Ngù…
Vợ chồng Tư Mắm làm nghề bán mắm dọc các con kênh rạch. Vợ Tư mắm là một người đàn bà rất xinh đẹp, bà ta muốn mua chuộc An làm tay sai. Một buổi tối An vô tình đọc được những dòng chữ tiếng Pháp viết trong cuốn sổ của vợ chồng Tư Mắm. An biết rằng hai bọn họ là Việt gian. Khi họ hỏi thì An đối đáp rất thông minh rằng mình thấy nó đẹp mà chả hiểu gì. Nhưng dì Tư sau đó lại bảo rằng An biết tiếng Pháp. Vì thế An chạy trốn, hai vợ chồng Tư Mắm đốt cháy quán dì Tư rồi bỏ đi.
Đất rừng phương nam
Tác giả: Đoàn Giỏi
Nếu bạn có khả năng hãy mua sách gốc để ủng hộ tác giả, người dịch và Nhà Xuất Bản
Chương 1: Xóm chợ nhỏ một vùng quê xa lạ
Có lẽ từ hôm bước lên xóm chợ này, mình đã bắt đầu cuộc sống lưu lạc rồi chăng Những đêm giật mình thức giấc nằm nghe tiếng gió rít thê lương từ các cánh đồng xa mông quạnh và lắng nghe tiếng nước chảy ào ào dưới chân cầu nước(Bậc thang bắc ra sông để giặt giũ hay lấy nước) bắc ra con kênh thẳng tắp chạy dài vô tận trước ngôi chợ này, tôi vẫn thường vơ vẩn nghĩ như vậy
Tôi lạc tới xóm chợ này, tính ra đã có hơn nửa tháng.
Một buổi tối, đoàn thuyền vận tải quân lương của Uy ban kháng chiến Nam BỘ đỗ lại đây. Anh học sinh trường côle người trong ban tiếp tế đã cho tôi theo thuyền từ Hậu Giang đến đây bảo tôi: "Chỉ ghé lại độ nửa giờ cho các chú lên chợ mua thức ăn. CÓ muốn lên bờ không?.
Tôi lắc đầu. Anh bèn vỗ vai tôi cười lớn: "Vậy thì tốt quá, ngồi lên mui ngó lên bờ chơi cũng được. Trông chừng đồ đạc em nhé!" Anh lần theo cây đòn dài bắc sang một chiếc thuyền khác, và lẹ làng như con sóc, co người trèo qua be mấy chiếc tam bản, mấy chiếc xuồng nhỏ của những người đi chợ đậu ken dọc theo bến rồi nhảy phóc lên bờ.
- Đừng đi đâu nhé Uống cà phê xong anh sẽ xuống cho chú mày cái bánh! - anh xốc khẩu súng mô-de đeo bên hông, vẫy vẫy tôi và rướn hai chân, cố nói thật to để cho tôi nghe thấy.
- Rồi! Nghe rồi... Anh cứ đi đi! - tôi bắc tay lên mồm đáp lại.
Tôi ngồi đong đưa hai chân trên mui chiếc thuyền chở gạo ngóng lên chợ. Đèn măng- sông trong các hiệu buôn, các tiệm ăn của người Hoa kiều thắp lên sáng rực. Chỗ khoảng sân rộng, những ngươi đàn bà nông dân mặc quần áo bà ba đen, khăn rằn đen
vắt chéo qua vai ngồi xếp từng dãy dài sau những chiếc cần xé to tướng, những
chiếc thúng đựng đầy ắp không trông rõ và không biết đó là thứ gì mà họ mang ra chợ bán. Mỗi người bán hàng đều thắp một ngọn đèn con Ơû chỗ mình ngồi. Và những người đi chợ, cũng có nhiều ngươi cầm theo trên tay một ngọn đèn.
Đèn người mua, đèn người bán cứ như sao sa.
Từ trong đám người ồn ào và những ánh lửa đèn luôn luôn cử động Ơû tít chỗ cuối chợ, bỗng nổi lên bốn đầu ngọn đuốc cháy đỏ rực cùng với tiếng trống, tiếng thanh la khua rung dồn dập.
- Hát Sơn Đông, chúng mày ơi?
- Lại coi con bé nhào vòng lửa đi!
Mau lên, chúng mày ơi!
Bọn con nít từ khắp các ngõ ngách, từ trong các chỗ tối, từ dưới thuyền dưới xuồng chèo lên, ba chân bốn cẳng reo hò chạy về chỗ đám hát rong. Tự nhiên hai chân tôi cũng ngứa ngáy muốn tuôn theo. Đã bắt đầu nghe tiếng loa của người Khách mãi võ giới thiệu các môn trình diễn, và tiếng vỗ tay hoan hô cua đám người xem vây quanh.
Tôi kiễng chân lên coi họ làm gì đằng ấy. Xa quá, chỉ thấy đầu ngươi lô nhô và mỗi lúc lại nghe tiếng cười khoái trá dậy lên. lâu nay mình xem chán rồi. Còn lạ gì cái thứ trò ấy?" Tôi tự nhủ thầm như vậy và khinh khỉnh nhìn về đám người huyên náo để nén sự thôi thúc cứ dồn trống trong ngực.
- Thằng An còn ngồi đấy không? - bác tài công già cầm xâu thịt và một mớ rau cải vừa bước lên đòn dài vừa hỏi, giọng ồm ồm.
Cháu còn đây, bác ơi ! - tôi vội đáp, bụng hơi rạo rực.
- Nè, mà mày muốn coi hát Sơn Đông không - bác lại hỏi.
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.
Đọc tiểu thuyết Đất rừng phương Nam của nhà văn Đoàn Giỏi (đặc biệt qua đoạn trích Đi lấy mật), em cảm thấy như mình được cùng bước chân vào một thế giới vô cùng hoang dã, tươi đẹp và đong đầy tình người của miền Tây Nam Bộ.
Trong truyện, em thích nhất là nhân vật Cò. Cò không phải là một đứa trẻ lớn lên trong thành phố như An, mà là một "thổ dân" thực thụ của rừng U Minh. Em ấn tượng với hình ảnh Cò đi bộ thoăn thoắt trong rừng "như đôi giò bằng sành", chân đất mà chạy nhảy bướng bỉnh, nhanh nhẹn đến mức An phải trầm trồ. Cò rất hiểu biết về thiên nhiên: từ cách gọi tên từng loài chim, con thú, cho đến việc rành mạch về tập tính của loài ong.
Chi tiết khiến em nhớ nhất là lúc Cò và An cùng đi lấy mật với tía Hai, khi An ngỡ ngàng ngắm nhìn khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ qua lớp sương sớm và ánh nắng rực rỡ của rừng tràm. Qua nhân vật Cò và cuộc hành trình ấy, em hiểu thêm rất nhiều điều về cuộc sống lao động chân chất mà phi thường của người dân Nam Bộ. Em thêm yêu cái tình người ấm áp, sự đùm bọc qua lại giữa tía má nuôi với An, và hiểu rằng thiên nhiên không hề xa lạ hay đáng sợ, mà rất đỗi nên thơ, trù phú nếu chúng ta biết lắng nghe và trân trọng nó.
Bài cảm nhận: Khúc tráng ca về đất và người Nam Bộ trong «Đất rừng phương Nam»
Gấp lại những trang cuối cùng của tiểu thuyết «Đất rừng phương Nam» của nhà văn Đoàn Giỏi, lòng tôi vẫn còn thổn thức trước một vùng trời Nam Bộ hoang sơ, hào hùng mà vô cùng ấm áp tình người. Cuốn sách không chỉ là hành trình phiêu lưu đầy trắc trở của một cậu bé mồ côi giữa chừng lửa đạn chiến tranh, mà còn là bản hòa ca tuyệt đẹp về tình yêu quê hương, đất nước và nghĩa khí của người dân miệt vườn sông nước.
Nhân vật để lại trong tôi nhiều ấn tượng sâu đậm nhất chính là chú bé An – nhân vật xưng "tôi" xuyên suốt tác phẩm. Từ một thành thị bước chân vào chốn rừng U Minh la đà sóng nước, An đã phải đối mặt với muôn vàn thử thách, gian nan. Thế nhưng, đằng sau sự bỡ ngỡ, rụt rè ban đầu là một ý chí kiên cường, một tâm hồn nhạy cảm và một lòng ham học hỏi, yêu khám phá thiên nhiên vô bờ bến. Tôi vô cùng yêu mến chi tiết An cùng tía nuôi, má nuôi và cậu bé An Cương, thằng Cò rong ruổi khắp các nẻo đường, từ những khu rừng đước ngập mặn đến những xóm chợ đông đúc. Đặc biệt, tình cảm mà các nhân vật dành cho An — dù chỉ là những con người xa lạ gặp gỡ giữa cơn bão táp thời cuộc — lại ấm áp và thiêng liêng n…
Đọc tiểu thuyết «Đất rừng phương Nam» của nhà văn Đoàn Giỏi, em vô cùng ấn tượng và yêu mến nhân vật Cò. Cò là một cậu bé lớn lên giữa rừng U Minh nên rất hoạt bát, thông minh và thông thạo từng gốc cây, con nước, đường đi lối về trong rừng. Em thích nhất là chi tiết hai đứa trẻ cùng tía nuôi đi ăn ong giữa rừng U Minh mênh mông: qua đôi mắt và bước chân của Cò, thiên nhiên hiện lên vừa kỳ vĩ, hoang dã nhưng cũng rất đỗi gần gũi, trù phú.
Cuốn sách không chỉ dẫn em phiêu lưu qua những trang văn đẹp mà còn giúp em hiểu thêm về tình người ấm áp, trọng nghĩa tình và lòng yêu nước sâu sắc của người dân Nam Bộ trong thời kỳ kháng chiến. Dù cuộc sống trôi nổi, nhọc nhằn, họ vẫn sẵn sàng cưu mang, đùm bọc nhau như người trong một gia đình. Gấp lại trang sách, em thêm trân trọng những vất vả của cha ông và càng yêu thêm thiên nhiên, đất nước mình.