CHƯƠNG I
ĐỘNG LỰ
Đu quay
Chuyển động quay có ở mọi nơi, quanh ta. Đó là chuyển động
của chiếc đu quay, đĩa compact (CD), kim đồng hồ. Đó cũng là
chuyển đông của diễn viên nhào lôn, nghệ sĩ trượt băng, là
chuyển động quay quanh trục của Trái Đất, của các hành tinh
trong hệ Mặt Trời... Trong chương này, chúng ta sẽ khảo sát
chuyển động quay của vật rắn quanh một trục cố định, trong đó
vật rắn được hiểu là những vật có kích thước đáng kể và hầu như
không bị biến dang dưới tác dụng của ngoại lực.
CHUYỀN ĐỘNG OUAY CỦA VẬT RẮN
OUANH MỘT TRỤC CỐ ĐỊNH
Chuyển đông quay của con nước (loai
guồng nước thường thấy ở vùng núi phía
Bắc nước ta). Con nước đươc dùng để tải
nước từ suối lên ruông cao.
Ès
Hình 1.1 Vật rắn quay quanh môt truc cố
dịnh Az. Pụ là mặt phẳng cố định, P là
măt phẳng đông gắn với vât và quay cùng
với vật.
Trên Hình 1.1, khi vật rắn quay
quanh trục Az thì các điểm M, N trên
vật sẽ chuyển động như thế nào ?
4
Ở lớp 10, ta đã biết vớf rán là vật mà khoảng
cách giữa hai điểm bất kì của vật không thay
đổi (vật không thay đổi hình dạng). Khi vật rắn
chuyển động tịnh tiến (thẳng hoặc cong) thì mọi
điểm của vật có quỹ đạo giống hệt nhau, có thể
chồng khít lên nhau. Vì thế, muốn khảo sát
chuyển động tịnh tiến của vật rắn, ta chỉ cần xết
chuyển động của một điểm bất kì của nó. Trong
bài này, chúng ta sẽ đi sâu tìm hiểu chuyển
động quay của vật rắn quanh một trục cố định
về phương diện động học với nội dung là : Xác
định quy luật chuyển động của vật và tìm mối
liên hệ giữa các đại lượng đặc trưng cho chuyển
động quay.
1. Toạ độ góc
Xét một vật rắn bất kì quay quanh một trục
Az cố định (Hình 1.1). Chuyển động này có hai
đặc điểm sau đây :
- Môi điểm trên vật vạch một đường tròn
nằm trong mặt phẳng vuông góc với trục quay,
có bán kính bằng khoảng cách từ điểm đó đến
trục quay, có tâm ở trên trục quay.
— Mọi điểm của vật đều quay được cùng một
góc trong cùng một khoảng thời gian.
Trên Hình 1.1, vị trí của vật tại mỗi thời
điểm sẽ được xác định bằng góc @ giữa một rặt
phẳng động P gắn với vật và một mặt phẳng cố
định Pg (hai mặt phẳng này đều chứa trục
quay). Góc @ được gọi là foạ độ góc của vật.
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.