Đọc bản mới nhất trên
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
› Phân tích và đánh giá được một số yếu tố về hình thức (các chi tiết tiêu biểu, sự
kết nối giữa lời người kể chuyện và lời nhân vật,...); nội dung (đề tài, chủ đề, tư tưởng,
triết lí nhân sinh,...) của truyện ngắn hiện đại. Nêu được ý nghĩa, tác động của văn bản
văn học trong việc làm thay đổi suy nghĩ, tình cảm, cách nhìn và cách đánh giá của cá
nhân đối với văn học và cuộc sống.
› Nhận biết và phân tích được tác dụng của một số hiện tượng phá vỡ những quy
tắc ngôn ngữ thông thường trong khi nói và viết, từ đó, có ý thức và bước đầu biết vận
dụng quy tắc ngôn ngữ một cách hiệu quả, sáng tạo.
› Viết được bài nghị luận về một tác phẩm truyện.
› Biết giới thiệu một tác phẩm truyện theo lựa chọn cá nhân.
› Biết giữ gìn, phát huy các giá trị văn hoá tốt đẹp; tin tưởng vào phẩm chất trong
sáng, cao thượng, tình yêu và lòng can đảm của con người.
KIẾN THỨC NGỮ VĂN
1. Sự kết nối giữa lời người kể chuyện và lời nhân vật
— Trong truyện ngắn, lời người kể chuyện nhằm giới thiệu, miêu tả nhân vật, bối
cảnh; bình luận, dẫn dắt câu chuyện, tạo thành giọng chủ đạo của truyện.
— Lời nhân vật là phương tiện bộc lộ ý nghĩ, tâm trạng, cá tính của nhân vật trong
từng tình huống cụ thể, góp phần thể hiện phẩm chất, tính cách nhân vật.
- Lời nhân vật thường có sự phối hợp hài hoà với lời người kể chuyện. Chẳng hạn
như đoạn trích sau đây: “Một lần tôi đến thăm cô chú, thằng em trai đã mười bốn, mười
lăm tuổi chạy ra mở cửa rồi kêu ầm lên: “Mẹ ơi! Đồng chí Khải đến!”. Cô tôi cau mặt gắt:
“Phải gọi là anh Khải, hiểu chưa?”. Bất đồt chú tôi cũng bước tới, nắm tay tôi rồi hỏi
hồn nhiên: “Tại sao Chủ nhật trước đồng chí không ra chơi, cả nhà chờ cơm mãi.”.
Cô tôi thở dài, quay người đi. Tôi nói: “Nước được độc lập vui quá cô nhỉ?”. Cô trả lời:
“Vui hơi nhiều, nói cũng hơi nhiều, phải nghĩ đến làm ăn chứ?”.” (Một người Hà Nội —
Nguyễn Khải).
2. Hiện tượng phá vỡ những quy tắc ngôn ngữ thông thường
Quy tắc ngôn ngữ là những chuẩn mực chung về cách phát âm, dùng từ, cấu tạo
cụm từ, cấu tạo câu, dấu câu,... được mọi người trong cộng đồng thống nhất sử dụng
để bảo đảm giao tiếp hiệu quả. Thông thường, trong giao tiếp, chúng ta phải thực hiện
đúng các quy tắc này. Tuy vậy, trong một số trường hợp, người nói và người viết vẫn
có thể phá vỡ có chủ ý một số quy tắc để thể hiện những sự vật, hiện tượng, cảm xúc,
nhận xét đặc biệt, nhằm tăng cường hiệu quả giao tiếp. Các trường hợp phá vỡ quy tắc
ngôn ngữ thông thường là:
- Tách rời các tiếng trong từ, ví dụ: Dù ai nói ngả nói nghiêng / Lòng ta vẫn vững
như kiềng ba chân. (Ca dao).
- Kết hợp từ bất bình thường, ví dụ: Mấy ông bà này rất tiết kiệm nụ cười và lời nói
đùa. (Quý Thể).
- Chuyển từ loại, ví dụ: Năm nay, ta lại nhớ bốn câu thơ của Bác Hồ, vừa rất thơ,
vừa rất thép. (Phạm Văn Đồng).
— Thay đổi trật tự từ trong cụm từ, ví dụ: Củi một cành khô lạc mấy dòng. (Huy Cận).
— Thay đổi trật tự từ trong câu, ví dụ: Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám, / Đâm
toạc chân mây, đá mấy hòn. (Hồ Xuân Hương).
- Tỉnh lược thành phần chính của câu, ví dụ: Người con trai đầu của cô Hiền vừa
tốt nghiệp trung học, tình nguyện đăng kí xin đi đánh Mỹ. Tháng 4 năm 1965, lên Thái
Nguyên huấn luyện. Tháng 7 rời Thái Nguyên vào Nam. (Nguyễn Khải).
— Tách một bộ phận câu thành câu, ví dụ: Không ai nói gì, người ta lâng dần đi. Vì
nể cụ bá cũng có, nhưng vì nghĩ đến sự yên ổn của mình cũng có... (Nam Cao).
— Sử dụng câu đặc biệt, ví dụ: Chập tối. Gió ở bến sông Châu thổi quằn quặn.
(Sương Nguyệt Minh).
(1) Đát đồ: chỉ sự việc bất ngờ xảy đến không liệu trước được.
4
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.