YÊU CẦU CẦN ĐẠT
› Vận dụng những hiểu biết về bối cảnh lịch sử, tác giả, đặc điểm văn nghị luận,
truyện ngắn, thể loại thơ Đường luật để đọc hiểu một số tác phẩm của Nguyễn Ái Quốc -
Hồ Chí Minh. Hiểu được vẻ đẹp tâm hồn, tư tưởng, tài năng, phong cách nghệ thuật
của Người.
› Nhận biết được đặc điểm và tác dụng của biện pháp tu từ nói mỉa trong đọc hiểu
văn bản và giao tiếp.
» Viết được bài nghị luận về quan niệm yêu nước của tuổi trẻ.
› Nghe và nhận xét, đánh giá được nội dung và cách thức thuyết trình một vấn đề xã hội.
› Trân trọng, tự hào về tài năng, nhân cách và công lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh -
Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hoá kiệt xuất; có ý thức học tập theo tư tưởng, đạo
đức, phong cách, cách nói, cách viết của Người. J
KIẾN THỨC NGỮ VĂN
1. Phong cách nghệ thuật
Phong cách nghệ thuật “thường được hiểu theo hai góc nhìn sau đây:
— Phong cách là sự độc đáo về tư tưởng cũng như về nghệ thuật thể hiện thành những
phẩm chất thẩm mĩ trong sáng tác của những nhà văn ưu tú, có tài năng điêu luyện.
— Phong cách là hệ thống những đặc điểm về mặt hình thức, bao gồm các thủ pháp
nghệ thuật, các phương tiện diễn đạt, tạo nên tính độc đáo của một hiện tượng văn học
và khu biệt hiện tượng này với hiện tượng khác.”(!).
Có thể nói, phong cách là những nét độc đáo cả về nội dung tư tưởng và hình thức
nghệ thuật được thể hiện thống nhất, tương đối ổn định ở một hiện tượng văn ch
(1) Huỳnh Như Phương, 7iến trình văn học (Khuynh hướng và trào lưu), NXB Đại học Quốc gia
Thành phố Hồ Chí Minh, 2019.
3
Bản in thử
(tác phẩm, tác giả, trào lưu,...). Như vậy, không phải một hiện tượng văn học nào cũng
có phong cách. Có thể nói đến phong cách nhà văn qua một tác phẩm như phong cách
của Nguyễn Du trong Truyện Kiều, phong cách của Hồ Chí Minh trong Nhật kí trong
tù, hoặc phong cách nghệ thuật của một tác giả như phong cách Nam Cao, Nguyễn
Tuân, Tố Hữu, Nguyễn Bính,... Ngoài ra, phong cách còn để chỉ tính độc đáo, thống
nhất của một trào lưu hay dòng văn học (phong cách cổ điển, phong cách lãng mạn,...)
hoặc phong cách một thời đại (phong cách thời Phục hưngt, phong cách Ba-rốc®)...).
2. Sức thuyết phục của văn nghị luận
Khác với sáng tác văn chương dựa trên hư cấu, tưởng tượng, văn nghị luận trình bày
tư tưởng và thuyết phục người đọc chủ yếu bằng lí lẽ và lập luận. Nếu như văn chương
hư cấu kích thích trí tưởng tượng, xây dựng óc quan sát tinh tế với tình cảm chân thực,...
thì văn nghị luận hình thành và phát triển khả năng lập luận chặt chẽ, cách trình bày lí lẽ
và dẫn chứng rõ ràng, giàu sức thuyết phục của người viết về một vấn đề nào đó trong
cuộc sống hoặc trong văn học, nghệ thuật.
Văn nghị luận thời trung đại chưa có sự phân biệt thật rạch ròi với văn chương hư
cấu. Những áng văn nghị luận nổi tiếng như Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn), Đại cáo
bình Ngô (Nguyễn Trãi) vừa có yếu tố của văn nghị luận lại vừa có yếu tố của văn hư
cấu; vừa thuyết phục bằng lí lẽ vừa thuyết phục bằng hình ảnh và tình cầm của người
viết. Ở thời hiện đại, văn nghị luận và văn chương hư cấu đã được phân biệt khá rõ. Văn
nghị luận hiện đại chủ yếu nêu lên quan điểm, ý kiến của người viết; thuyết phục người
đọc bằng những lí lẽ và bằng chứng, coi trọng tính lô gích trong lập luận. Văn chương
hư cấu chủ yếu phản ánh cuộc sống bằng hình tượng nghệ thuật. Tuy nhiên, trong văn
hư cấu cũng có yếu tố nghị luận và trong văn nghị luận cũng có thể kết hợp với yếu tố
tự sự, miêu tả, biểu cảm, thuyết minh,...
3. Biện pháp tu từ nói mỉa
Nói mỉa (biếm dụ) là biện pháp tu từ, theo đó, người nói / người viết dùng những từ
ngữ có ý nghĩa tích cực với ngụ ý đánh giá ngược lại nhằm châm biếm hoặc đả kích đối
tượng được nói đến. Ví dụ: Anh chị khiến tôi đẹp mặt quá! (Ngụ ý đánh giá của đẹp
mặt là mất mặt).
(1) Pục hưng: một thời đại văn hoá, văn mình rực rỡ, k”ẩy tnh thần khôi phục và khai thác các giá trị văn
hoá của Hy Lạp và La Mã cổ đại làm phương châm, phát triển ra các nước Tây Âu, bắt đầu từ I-ta-li-a
(Italia) Theo nhiều nhà sử học, thời Phục hưng …
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.