Chuyên đề luyện thi THPT Quốc gia môn Hóa học Lớp 12 Thuyết VB - Thuyết MO

1

THUYÃÚT VB - THUYÃÚT MO I. Thuyãút liãn kãút họa trë ( VB: valence bond )

Nhỉỵng luáûn âiãøm cå baín cuía thuyãút VB: 1) Trong sỉû hçnh thaình phán tỉí tỉì hai nguyãn tỉí, cáúu tảo electron cuía nguyãn tỉí váùn âỉåüc coi laì baío toaìn vãư cå baín, tỉïc laì cạc electron trong phán tỉí váùn âënh cỉ trãn cạc AO. Tuy nhiãn, khi hai AO cuía hai nguyãn tỉí xen phuí nhau tao liãn kãút họa hoüc thç åí vuìng xen phuí, electron khäng thuäüc AO riãng leí naìo maì chung cho caí hai nguyãn tỉí .

Vê dủ sỉû hçnh thaình phán tỉí HCl: 1 AO 3p cuía Cl xen phuí våïi 1 AO 1s cuía H tảo thaình liãn kãút hoạ hoüc. Cạc AO coìn lải cuía Cl nhỉ 1s, 2s... coi nhỉ váùn âỉåüc baío toaìn, khäng tham gia vaìo liãn kãút. 2) Liãn kãút âỉåüc hçnh thaình laì do sỉû ghẹp âäi cuía hai electron cọ spin trại dáúu (âäúi song) cuía hai nguyãn tỉí liãn kãút, ngỉåìi ta nọi åí âáy cọ sỉû xen phuí hai AO.

Nhỉ váûy, mäüt nguyãn tỉí cọ n electron âäüc thán thç cọ khaí nàng tham gia hçnh thaình n liãn kãút vaì cọ họa trë n. Låïp ngoaìi cuìng cuía cạc nguyãn tỉí cạc nguyãn täú thuäüc chu kyì hai cọ 4 obitan vç váûy cạc nguyãn täú naìy khäng thãø cọ cäüng họa trë låïn hån 4. Âäúi våïi cạc nguyãn täú chuyãøn tiãúp, khaí nàng họa trë cuía cạc nguyãn tỉí cuía chụng laì ráút phong phụ. ÅÍ âáy, sỉû gáưn nhau cuía cạc mỉïc nàng lỉåüng ns, np vaì (n-1)d cho phẹp electron cuía caí chên obitan (s, p, d) tham gia tảo thaình cạc liãn kãút hoạ hoüc. Vê dủ, nguyãn tỉí rutenni cọ 8 electron họa trë (d6s2) cọ thãø hçnh thaình 8 liãn kãút cäüng họa trë våïi 4 nguyãn tỉí oxi chàĩng hản vaì mäüt liãn kãút cho - nháûn bàịng mäüt obitan tỉû do: [RuO4.P(C2H5)3] 3) Thuyãút họa trë âënh hỉåïng:

Liãn kãút cäüng họa trë caìng bãưn khi mỉïc âäü xen phuí cạc obitan caìng låïn. Liãn kãút cäüng họa trë âỉåüc phán bäú theo nhỉỵng phỉång sao cho sỉû xen phuí cuía cạc obitan laì låïn nháút.

* Sỉû lai họa cạc AO:laì sỉû täø håüp cạc AO thaình nhỉỵng obitan måïi cọ nàng lỉåüng, hçnh dảng vaì kêch thỉåïc giäúng nhau. Säú obitan lai họa bàịng täøng säú obitan tham gia täø håüp (lai họa). Cạc obitan tham gia lai họa phaíi cọ nàng lỉåüng khạc nhau khäng nhiãưu.

Thuyãút lai họa âeí giaíi thêch sỉû âënh hỉåïng cuỵng nhỉ âäü bãưn cuía liãn kãút åí nhiãưu håüp cháút hỉỵu cå vaì vä cå (âàûc biãût laì phỉïc cháút). Thuyãút lai họa cọ tênh cháút giaíi thêch hån laì tiãn âoạn hçnh hoüc phán tỉí . Vê dủ phán tỉí cọ cäng thỉïc AB4, thuyãút lai họa khäng nọi lãn trỉåïc âỉåüc khi naìo laì lai họa sp3 (tỉï diãûn), khi naìo laì lai họa sp2d (vuäng phàĩng).

Vê dủ: Phỉïc [NiCl4]2- cọ cáúu tảo tỉï diãûn coìn phỉïc [Ni(CN)4]2- cọ cáúu tảo vuäng phàĩng. 4) Liãn kãút cäüng họa trë cho nháûn (liãn kãút phäúi trê) AB âỉåüc hçnh thaình do sỉû xen phuí giỉỵa mäüt obitan họa trë cuía A cọ càûp electron khäng phán chia våïi mäüt obitan họa trë träúng cuía nguyãn tỉí B. II.Mä hçnh sỉïc âáøy càûp electron họa trë (mä hçnh VSEPR: Valence shell electron pair repulsion).

DeThi.edu.vn