Giáo án Ngữ văn Lớp 6 - Tuần 26

Ngày dạy: ......../ ......../ 201 Lớp: 6A

Tuần 25 Bài 23

Tiết 95 HOÁN DỤ

_ _ _ * _ _ _ I.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : 1. Kiến thức:

- Khái niệm hoán dụ, các kiểu hoán dụ. - Tác dụng của phép hoán dụ. 2. Kĩ năng: - Nhận biết và phân tích được ý nghĩa cũng như tác dụng của phép hoán dụ trong thực tế sử dụng tiếng Việt.

- Bước đầu tạo ra được một số kiểu hoán dụ trong viết và nói. - Rèn luyện kĩ năng tự nhận thức, tư duy, xác định giá trị giao tiếp,.ra quyết định…

3. Thái độ:

- Nhận biết được phép tu từ hoán dụ trong thực tế nói và viết.

II. CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ:

- Giáo viên: Bảng phụ - Học sinh: Chuẩn bị theo sự hướng dẫn của giáo viên. III. PHƯƠNG PHÁP:

1 Phương pháp: Quy nạp, vấn đáp,…

2. Kỹ thuật: Động não, giao nhiệm vụ, đặt câu hỏi, chia nhóm,…

IV. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC:

1. Kiểm tra bài cũ

- Ẩn dụ laø gì? Cho VD. - Coù maáy kieåu nhaân ẩn dụ? Keå ra. Tìm aån duï trong 2 caâu thô sau vaø cho bieát nó thuộc kieåu aån duï naøo?

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ. 2 Bài mới :

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

Bài HS ghi

Hoạt động 1 :Giới thiệu bài mới: Hoạt động 2: Hình thành các đơn vị kiến thức của bài học: * Hoán dụ là gì? - Gọi Hs đọc câu thơ mục I trong SGK/82 - Các từ ngữ in đậm trong câu thơ chỉ ai? => Áo nâu, áo xanh dùng để chỉ “ những người nông dân và

HS đọc câu 1 trong SGK HS phát biểu

I. Hoán dụ là gì? Ví dụ : câu thơ trong SGK/82

Áo nâu liền với áo xanh

DeThi.edu.vn

công nhân”. Cách nói như vậy dựa vào quan hệ giữa đặc điểm, tính chất với sự vật có đặc điểm, tính chất đó – người nông dân thường mặc áo nâu, còn người công nhân thường mặc áo xanh khi làm việc. -Giữa áo nâu, áo xanh, nông thôn, thị thành với sự vật được chỉ có mối quan hệ như thế nào? =>Nông thôn và thị thành dùng để chỉ “ những người sống ở nông thôn” và “ những người sống ở thành thị”. Cách gọi như vậy dựa vào quan hệ giữa vật chứa đựng ( nông thôn, thị thành) với vật bị chứa đựng ( những người sống ở nông thôn và thành thị). - Hãy nêu tác dụng của cách diễn đạt này. => Cách dùng như vậy ngắn gọn, tăng tính hình ảnh và hàm súc cho câu văn, nêu bật được đặc điểm của những người được nói đến. - Từ việc tìm hiểu ví dụ trên, em hãy cho biết hoán dụ là gì? Hoán dụ có tác dụng như thế nào? => HS phát biểu, GV nhận xét. *Các kiểu hoán dụ - Gọi HS đọc các câu ở mục II trong SGK/83 - Em hiểu các từ ngữ in đậm như thế nào? Giữa bàn tay với sự vật mà nó biểu thị trong ví dụ a, một và ba với số lượng mà nó biểu thị trong ví dụ b, đổ máu với hiện tượng mà nó biểu thị trong ví dụ c có mối quan hệ như thế nào? =>a/ Bàn tay – một bộ phận của con người, được dùng thay cho “ người lao động “ nói chung ( quan hệ bộ phận – toàn thể ). b/ Một, ba – số lượng cụ thể, được dùng thay cho “ số ít” và “ số nhiều” nói chung ( quan hệ cụ thể - trừu tượng). c/ Đổ máu – dấu hiệu, thường được dùng thay cho “ sự hi sinh, mất mát” nói chung ( quan hệ dấu hiệu của sự vật – sự vật ). Trong bài thơ của Tố Hữu, đổ máu chỉ dấu hiệu của “chiến tranh”. Có thể hiểu Ngày Huế đổ máu là “ Ngày Huế nổ ra chiến sự”. - Gọi HS đọc các câu ở mục I trong SGK/82 - Em hãy nhắc lại giữa nông thôn, thị thành với sự vật được chỉ có mối quan hệ như thế nào? =>Nông thôn và thị thành dùng để chỉ “ những người sống ở nông thôn” và “ những người sống ở thành thị”. Cách gọi như vậy dựa vào quan hệ giữa vật chứa đựng ( nông thôn, thị thành) với vật bị chứa đựng ( những người sống ở nông thôn và thành thị). - Từ những ví dụ đã phân tích ở các phần I và II, em hãy nêu một số kiểu quan hệ thường được sử dụng để tạo ra phép ẩn dụ. => HS phát biểu, GV nhận xét.

HS phát biểu

HS đọc câu 1 trong SGK HS phát biểu

HS đọc câu 2 trong SGK HS phát biểu

HS phát biểu

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

( Tố Hữu)

 Ghi nhớ SGK/ 82 II.Các kiểu hoán dụ Ví dụ : Các câu trong SGK/83

a/ Bàn tay ta -> người lao động ( quan hệ bộ phận – toàn thể ). b/Một, ba-> “ số ít”, “ số nhiều” ( quan hệ cụ thể - trừu tượng). c/ Đổ máu -> “ sự hi sinh, mất …