Hóa học - Cấu tạo nguyên tử và hệ thống tuần hoàn

NTV..,

1

−19

A

CẤU TẠO NGUYÊN TỬ VÀ HỆ THỐNG TUẦN HOÀN A. CẤU TẠO NGUYÊN TỬ - Nguyên tử được cấu thành từ vỏ nguyên tử và hạt nhân:

+ Vỏ nguyên tử: gồm các electron (e): { qe = −1,609.10 C = 1 −

+ Hạt nhân nguyên tử:

proton (p): {

me = 9,1094.10−31kg = 0,00055u

qp = 1,609. 10−19C = 1 + mp = 1,6728.10−27kg = 1u

qn = 0

nơtron (n): { { mn = 1,6748. 10−27kg = 1u

- Hầu hết các nguyên tử đều có: Z proton, N nơtron và E electron. (trừ 1H không có nơtron). - số proton = số electron (Z = E)( Z là số hiệu nguyên tử) - Với nguyên tử bền: Z  N  1,5Z (các nguyên tử có Z > 82 thì không bền là những chất phóng xạ). - Với nguyên tử ở chu kỳ nhỏ: Z  N  4Z/3 - Số khối: A = Z + N. - Cách kí hiệu nguyên tử X: ZX.

1. Cấu hình electron * Cách viết cấu hình e của nguyên tử: - Bước 1: Phân bố e theo mức năng lượng từ thấp đến cao: 1s2s2p3s3p4s3d4p5s... số e tối đa của phân lớp s là 2, p là 6, d là 10 - Bước 2: Sắp xếp lại thứ tự các phân lớp theo đúng trật tự của lớp (tăng dần số thứ tự). Chú ý: - Nếu cấu hình e sát ngoài cùng của nguyên tố có dạng:

+ ns2(n - 1)d4  (n - 1)d5ns1 ; ns2(n - 1)d9  (n - 1)d10ns1

Một số nguyên tố có cấu hình e đặc biệt: 46Pd[Xe]4d105s0 and 78Pt [Xe]4f145d96s1

2. Quan hệ giữa cấu hình e và tính chất của nguyên tố - Nguyên tử có 1, 2, 3 e ở lớp ngoài cùng  là nguyên tố kim loại (trừ H, He). - Nguyên tử có 5, 6, 7 e ở lớp ngoài cùng  thường là nguyên tố phi kim. - Nguyên tử có 8e ở lớp ngoài cùng  là nguyên tố khí hiếm (cả trường hợp He có 2e). Nguyên tử có 4e ở lớp ngoài cùng là phi kim nếu nguyên tử chỉ có 2 đến 3 lớp e và là kim loại nếu nguyên tử có 4 lớp e trở lên

ThuVienDeThi.com

NTV..,

2

B. BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

1. Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn - Theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần (số thứ tự của ô nguyên tố bằng số đơn vị điện

tích hạt nhân Z). - Các nguyên tố có cùng số lớp e được xếp vào cùng một hàng được gọi là chu kì (số thứ tự của chu kì bằng số lớp e). - Các nguyên tố có cùng số e lớp ngoài cùng được xếp thành một cột (nhóm A). - Các nguyên tố mà phân lớp e có năng lượng cao nhất giống nhau được xếp thành khối (họ): họ s, họ p....(họ s và họ p thuộc nhóm A, họ d thuộc nhóm B).

2. Mối quan hệ giữa 2 nguyên tố trong bảng tuần hoàn - Nếu 2 nguyên tố A và B ở cùng 1 chu kì và ở 2 nhóm A liên tiếp thì:

|ZA - ZB| = 1 nếu nguyên tố thuộc chu kì nhỏ |ZA - ZB| = 11 nếu nguyên tố thuộc chu kì lớn và ở nhóm IIA và IIIA - Nếu 2 nguyên tố thuộc cùng một nhóm A và ở 2 chu kì liên tiếp thì:

|ZA - ZB| = 8 nếu nguyên tố thuộc chu kì nhỏ |ZA - ZB| = 18 nếu có nguyên tố thuộc chu kì lớn - Nếu 2 nguyên tố thuộc 2 chu kì liên tiếp và ở 2 nhóm A liên tiếp thì:

|ZA - ZB| = 7 (9 hoặc 17, 19).

1. Sự biến đổi tính chất của các nguyên tố nhóm nA trong bảng tuần hoàn

Tính chất Sự biến đổi theo chu kì Sự biến đổi theo nhóm

Bán kính nguyên tử (R)   Độâm điện ()   Tính kim loại   Tính phi kim   Tính bazơ của oxit và hidroxit   Tính axit của oxit và hidroxit   Số e lớp ngoài cùng  Bằng số thứ tự nhóm A

Hoá trị trong oxit cao nhất  Không đổi = n Hoá trị trong hợp chất khí với H  Không đổi = 8 – n (n > 3)

Chú ý: Khi cần phải so sánh tính chất của các nguyên tố không cùng hàng và cùng cột thì phải chọn nguyên tố trung gian rồi đưa về cùng hàng, cột để so sánh hoặc loại trừ.

LIÊN KẾT HOÁ HỌC - Liên kết hóa học thường gặp gồm: liên kết ion, liên kết cộng hóa trị và liên kết kim loại.

1. Liên kết ion ; là liên kết được hình thành do lực hút tĩnh điện giữa các ion mang

ThuVienDeThi.com