Luyện kĩ năng làm bài đọc hiểu môn Ngữ văn lớp 12

1

LUYỆN KĨ NĂNG LÀM BÀI ĐỌC HIỂU MÔN NGỮ VĂN

II.Các dạng câu hỏi đọc hiểu thường gặp:

Trong đề thi, thường gặp 2 bài đọc hiểu với 8 câu hỏi theo các mức độ:

Nhận biết, thông hiểu và vận dụng (tổng điểm của 2 bài là 3 điểm).

1. Câu hỏi mức độ nhận biết: Đề thường yêu cầu học sinh căn cứ vào

ngữ liệu để chỉ ra văn bản thuộc phong cách ngôn ngữ nào, phương thức biểu

đạt là gì? thao tác lập luận, phép tu từ về từ về câu, lỗi lập luận gì? xác định

kiểu câu… Các câu hỏi thường gặp là:

a. Nhận diện về các phương thức biểu đạt:

*Ví dụ 1:

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

Rời khỏi kinh thành, sông Hương chếch về hướng bắc, ôm lấy đảo Cồn Hến

quanh năm mơ màng trong sương khói, đang xa dần thành phố để lưu luyến

ra đi giữa màu xanh biếc của tre trúc và của những vườn cau ngoại ô Vĩ Dạ.

Và rồi, như sực nhớ lại một điều gì chưa kịp nói, nó đột ngột đổi dòng, rẽ

ngoặt sang hướng đông tây để gặp lại thành phố lần cuối ở góc thị trấn Bao

Vinh xưa cổ.

(Dẫn theo Hoàng Phủ Ngọc Tường – Ai đã đặt tên cho dòng sông - Ngữ

văn 12, tập 1, tr 200 , Nxb Giáo dục, 2013)

- Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn văn trên là gì?

( Miêu tả)

*Ví dụ 2: “Nước là yếu tố thứ hai quyết định sự sống chỉ sau không khí, vì vậy

con người không thể sống thiếu nước. Nước chiếm khoảng 58 - 67% trọng

lượng cơ thể người lớn và đối với trẻ em lên tới 70 - 75%, đồng thời nước

quyết định tới toàn bộ quá trình sinh hóa diễn ra trong cơ thể con người.

Khi cơ thể mất nước, tình trạng rối loạn chuyển hóa sẽ xảy ra, Protein và

Enzyme sẽ không đến được các cơ quan để nuôi cơ thể, thể tích máu giảm,

ThuVienDeThi.com

2

chất điện giải mất đi và cơ thể không thể hoạt động chính xác. Tình trạng thiếu

nước do không uống đủ hàng ngày cũng sẽ ảnh hưởng tới hoạt động của não

bởi có tới 80% thành phần mô não được cấu tạo từ nước, điều này gây trí nhớ

kém, thiếu tập trung, tinh thần và tâm lý giảm sút…”

(Nanomic.com.vn)

- Đoạn trích được viết theo phương thức biểu đạt nào? (Thuyết minh)

* Ví dụ 3:

Đò lên Thach Hãn ơi chèo nhẹ

Đáy sông còn đó bạn tôi nằm.

Có tuổi hai mươi thành sóng nước

Vỗ yên bờ mãi mãi ngàn năm.

(Lê Bá Dương, Lời người bên sông)

- Phương thức biểu đạt chủ yếu trong đoạn thơ là phương thức nào? ( Biểu

cảm)

b. Nhận biết phong cách chức năng ngôn ngữ:

“ Nhà di truyền học lấy một tế bào của các sợi tóc tìm thấy trên thi thể nạn

nhân từ nước bọt dính trên mẩu thuốc lá. Ông đặt chúng vào một sản phẩm

dùng phá hủy mọi thứ xung quanh DNA của tế bào.Sau đó, ông tiến hành

động tác tương tự với một số tế bào máu của nghi phạm.Tiếp đến, DNA được

chuẩn bị đặc biệt để tiến hành phân tích.Sau đó, ông đặt nó vào một chất keo

đặc biệt rồi truyền dòng điện qua keo. Một vài tiếng sau, sản phẩm cho ra nhìn

giống như mã vạch sọc ( giống như trên các sản phẩm chúng ta mua) có thể

nhìn thấy dưới một bóng đèn đặc biệt. Mã vạch sọc DNA của nghi phạm sẽ

đem ra so sánh với mã vạch của sợi tóc tìm thấy trên người của nạn nhân”.

ThuVienDeThi.com

3

( Nguồn : Le Ligueur, 27 tháng 5 năm 1998)

* Đoạn văn được viết theo phong cách ngôn ngữ nào?

(Phong cách ngôn ngữ khoa học).

c. Nhận biết về các biện pháp tu từ về từ và về câu:

Ví dụ:

Em thấy không, tất cả đã xa rồi

Trong hơi thở của thời gian rất khẽ

Tuổi thơ kia ra đi cao ngạo thế

Hoa súng tím vào trong mắt lắm mê say.

Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay

Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước

Con ve tiên tri vô tâm báo trước

Có lẽ một người cũng bắt đầu yêu.

Muốn nói bao nhiêu, muốn khóc bao nhiêu

Bài hát đầu, xin hát về trường cũ

Một lớp học bâng khuâng màu xanh rủ

Sân trường đêm - Rụng xuống trái bàng đêm.

( “Chiếc lá đầu tiên” – Hoàng Nhuận Cầm )

- Trong đoạn thơ trên tác giả sử dụng những biện pháp tu từ nào?

d. Nhận biết các hình thức, phương tiện ngôn ngữ khác:

Ví dụ:

Đọc hai câu thơ sau và trả lời các câu hỏi:

ThuVienDeThi.com