Chương III - THỐNG KÊ
Thống kê là một khoa học được ứng dụng rộng rãi trong các hoạt động kinh
tế, xã hội. Ta vẫn thường nghe nói đến thống kê dân số, thống kê sản lượng
đạt được hàng năm của một ngành sản xuất, của một xí nghiệp,... Ta cũng
thường thấy các biểu đồ trên báo chí, trong các cuộc triển lãm, trên vô tuyến
truyền hình,... Qua nghiên cứu, phân tích các thông tin thu thập được, khoa
học thống kê cùng với các khoa học kĩ thuật khác giúp cho ta biết được tình
hình các hoạt động, diễn biến của các hiện tượng, từ đó dự đoán các khả
năng có thể xảy ra, góp phần phục vụ lợi ích con người ngày càng tốt hơn.
'Trong chương này, ta sẽ bước đầu làm quen với Thống kê mô tả, một bộ
phận của khoa học thống kê.
§1. Thu thộp số liệu thống kê, tần số
[ Các số liệu thu thập được khi điều tra sẽ được ghí lại ra sao ? J
1. Thu thập số liệu, bảng số liệu thống kê ban đầu
Ví dụ : Khi điều tra về số cây trồng được của mỗi lớp trong dịp phát động
phong trào Tết trồng cây, người điều tra lập bảng dưới đây (bảng 1):
, Số câ P Số cả ĩ
ST | Lớp trồng cix›1l<…1c ST Lớp trồng <1L›1'Iuị_ìc
| 6A 35 lãi 8A 35
2 6B 30 12 SB 50
3 6C .. 28 13 &Cc 35
4 6D 30 14 8D 50
5 6E 30 15 &E 30
6 7A 35 16 9A 35
7 7B 28 17 %B 35
8 7C 30 18 9C 30
9 7D 30 19 9D 30
10 7E 35 20 9E 50
Bảng 1
Việc làm trên của người điều tra là ru rhập số liệu về vấn đề được quan tâm.
Các số liệu trên được ghi lại trong một bảng, gọi là bổng só liệu thống kê
ban đầu (bảng 1).
Hãy quan sát bảng Ï để biết cách lập một bảng số Ủ'ệu thống kê ban đầu
trong các trường hợp tương tự. Chẳng hạn như điều tra số con trong từng gia
đình (ghi theo tên các chủ hộ) trong một xóm, một phường,...
Tuỳ theo yêu cầu của môi cuộc điều tra mà các bảng số liệu thống kê ban
đầu có thể khác nhau. Ví dụ : Bảng điều tra dân số nước ta tại thời điểm
1/4/1999 phân theo giới tính, phân theo thành thị, nông thôn trong từng địa
phương (đơn vị là nghìn người) (trích theo tài liệu của Tổng cục Thống kê
(bảng 2)) :
Số dân - Phân theo giới tính Hffl"ằẳẵễ Hhằnh thị
Địa phương Nam Nữ |Thành thị ỀỊ'ÌỆ
Hà Nội 267211 13367 13354 | 15389 11332
Hải Phòng 16730 82511 8479 | 5682 | 11048
Hưng Yên 10687 | 51601 5527|) 926| 976l,
Hà Giang 60271 2983 30441 5091 5518
Bắc Kạn 2531 13761 1377 398) 02355
ñ
Bảng 2
Dấu hiệu
a) Đấu hiệu, đơn vị điều tra
Nội dung điều tra trong bảng Ì là gì ?
Vấn đề hay hiện tượng mà người điều tra quan tâm tìm hiểu gọi là dáu hiệu
(thường được kí hiệu bằng các chữ in hoa X, Y )).
Dấu hiệu X ở bảng I là số cáy trồng được của mỗi lớp, còn mỗi lớp là một
đơn vị điều tra.
Trong bảng Ì có bao nhiêu đơn vị điều tra ?
b) Giá trị của dấu hiệu, dãy giá trị của dấu hiệu
Mỗi lớp (đơn vì) trồng được một số cây ; chẳng hạn lớp 7A trồng 35 Ổy.
lớp 8D trồng 50 cây (bảng 1).
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.