Ngữ văn 9 - SBT - bản mẫu - Bộ sách giáo khoa Chân trời sáng tạo

17

BÀI TẬP

I. ĐỌC

1. So sánh sự khác nhau của cách trình bày vấn đề khách quan và cách trình bày vấn đề chủ quan trong văn bản nghị luận dựa vào bảng sau (làm vào vở):

Cách trình bày vấn đề khách quan Cách trình bày vấn đề chủ quan

Đặc điểm … …

Tác dụng … …

Ví dụ … …

2. Phân tích sự kết hợp giữa cách trình bày vấn đề khách quan và cách trình bày vấn đề chủ quan trong đoạn văn sau:

Chủ đề cách ứng xử với thiên nhiên được tô đậm hơn qua những chuyển biến trong nhận thức của nhân vật Hoài. Ban đầu, Hoài chưa hiểu quyết định trả tự do cho chim bồng chanh đỏ, nên đã trách anh Hiền. Lời nói của anh đã thức tỉnh Hoài, đồng thời thức tỉnh chúng ta – những người đọc: “Nếu có đứa nào phá rối nhà mày thì mày tính sao… Vậy thì mày có muốn đóng vai thằng ăn cướp đối với gia đình con bồng chanh không?”. Những lời ấy khiến Hoài nhận ra giữa thiên nhiên và con người luôn có sự tương quan, chim bồng chanh cũng có mong muốn bảo vệ tổ ấm của nó, giống như con người. Vì thế, những điều ta không muốn xảy đến với mình, ta đừng gây ra cho tự nhiên và các loài vật. Từ đó, Hoài “thương đôi bồng chanh bây giờ đã tha con đến một cánh đồng nào, ở một đầm nước xa lạ, chúng lại cùng nhau xây tổ để tránh mưa tránh nắng…”. Tình thương ấy xuất phát từ lòng trắc ẩn và sự đồng cảm, dù muộn mằn. Vì hành động nhất thời của hai anh em, chim bồng chanh đã phải bỏ tổ để đi nơi khác. Chi tiết này nhắc nhở

GIÁ TRỊ CỦA VĂN CHƯƠNG

(Văn bản nghị luận)

BÀI 2

18

chúng ta cần cẩn trọng khi ứng xử với thiên nhiên, vì bất kì hành động vô tâm nào cũng có thể gây ra những tổn thương đối với muôn loài.

(Trích Bài văn phân tích, đánh giá truyện ngắn “Bồng chanh đỏ”, Ngữ văn 9, tập một, bộ sách Chân trời sáng tạo, NXB Giáo dục Việt Nam, 2024)

3. Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ1

Nguyễn Đình Thi

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu2 mượn ở thực tại. Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ. Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh.

Nguyễn Du3 viết:

Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.

nào phải để cho ta biết cảnh mùa xuân ra sao mà thôi, hai câu thơ làm chúng ta rung động với cái đẹp lạ lùng mà tác giả đã nhìn thấy trong cảnh vật, rung động với cảnh thiên nhiên mỗi mùa xuân lại như tái sinh, tươi trẻ mãi, và cảm thấy trong lòng ta có những sự sống tươi trẻ luôn luôn tái sinh ấy. Tất cả những cảnh, những tình, những con người, những sự việc của một cuốn tiểu thuyết, nếu chỉ làm cho trí tò mò hiểu biết của ta thoả mãn thì đóng quyển sách lại cũng không còn gì. Nhưng chúng ta đọc các dòng cuối cùng rồi, chúng ta biết hết đầu đuôi câu chuyện rồi, chúng ta biết nàng Kiều4 mười lăm năm chìm nổi những gì, hay là An-na Ca-rê-nhi-na5 (Anna Karenina) đã chết thảm khốc ra sao, chúng ta không

1 Văn nghệ: văn học và nghệ thuật, bao gồm văn học, hội hoạ, điêu khắc, âm nhạc, kịch, múa, điện ảnh. 2 Vật liệu: chất hoặc vật chất được dùng để tạo ra những sản phẩm khác. Ở đây muốn nói đến những chất liệu từ cuộc sống được sử dụng để sáng tác. 3 Nguyễn Du: đại thi hào dân tộc sống vào khoảng cuối thế kỉ XVIII, đầu thế kỉ XIX, là nhà nhân đạo chủ nghĩa lớn, tác giả của tuyệt tác Đoạn trường tân thanh, hay được biết đến với tên Truyện Kiều. 4 Nàng Kiều: Thuý Kiều, nhân vật chính trong Truyện Kiều, đã phải trải qua mười lăm năm lưu lạc đầy biến cố, truân chuyên. 5 An-na Ca-rê-nhi-na: nhân vật chính trong tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Nga Lép Tôn-xtôi (Lev Tolstoy), gặp nhiều bất hạnh, đau khổ trong tình yêu, có một cái chết bi thảm ở cuối truyện.