Tâm lý dân Việt sâu thẩm, ý thức siêu việt vượt qua thế giới hữu hình, tìm lẽ sống ở một thế giới siêu nhiên.
Nom †ø. Còn những lễ nghỉ
phụng vụ, quơn niệm chính trị,
xõ hội thì không bòn đến. Chúng
tôi cũng không bình luộn, phôân
rõ chỗ nàòo đúng, chỗ nòo soi.
Tâm lý dân Việt sâu thẳm ; ý thức siêu việt vượt qua
thế giới hữu hình, tìm lể sống ở mọột thế giới siêu nhiên,
I. — TỔN GIÁO VIỆT-NAM. PHÁT NGUYÊN
TỪ ĐÁẤY LÒNG DÂN.
Nhà Nho nói : « Đạo ltại tàm ». KRiền nói : « Thiện
căn cũng ở lòng người mà ra ». Thật là đúng. Muốn truy
tầm xem tôn giáo Việt-Nam côi nguồn tại đâu, ta phải
kính cần bước vào thâm cung linh hồn đân Việt ; vào tận
chỗ con người âm thầm thờ kính Tạo Hóa ; lấy thiên mệnh
phân rổ việc hay dở, phẩi trái, phúc họa ; nhận biết « thân
người thấp thoáng như kiếp phù dung » ¡ và mong đến
cõổi diễm phúc toàn chân, toàn thiện, toàn mỸ, kết tỉnh
nên là hạnh phúc ai cũng tìm kiếm khát khao. Tìm
hạnh phúc ở thế cục chăng ? « Kia thế cục như in giấc
mộng », Tìm hạnh phúc ở nhân tình chăng ? « Vui chỉ thế
sự mà mong nhâu tình ›. Tìm bạnh phúc ở danh lợi
chăng ? « Gót danh lợi biên pha sẵc xảm ». Tìm hạnh phúc
ở những nhân tài chăng ? « Có tài mà cậy chỉ tài, chữ tlài
liền với chữ tai một vần » Không ! « Phúc họa đạo trời ở
lòng người mà ra »,
8 LA\l SÓNG TÓN GIÁO 1'Íỉl~.\l ĐẤT VlI,`I`
.— VIỆT-NAM ĐÓM NHẬN CÁC TÔN
GIÁO.
Suốt trong gần năm ngân năm lịch sử, đâu Việt lần
lượt chịu ảnh hưởng các tôn giáo Âu Á. Tôn giáo nào
cũng có những đền đài, những tín đồ, những tế tự lân
cỗ. Dân Việt, dối với giang sơn lỖ quốc thì có ó; tranh
đấu oanh liệt, ưa độc lập, chống -ngoại xâm ; nhưng đối
với những phong trào văn bóa, tôn giáo truyền sang, dầu
đã chống cự Irong một thời gian, cũng tìm cảm hóa cho
lòng tôn giáo của mình thêm phong phúủ và lộng lẫy. Vì vậy
ta rất khó phân rõ tín ngưỡng, lễ nghĩ, (Ế tự của tòn giáo
bắn xứ và tôn giáo truyền sang. Xưa kia, Phật Giáo, không
Giáo, Lão Giáo, lần lượt ảnh hướng sâu xa đến nước ta,
sau một thời gian tương tranh kình địch nhau, thì, vào đời
nhà Lý, kết thành mọ[ Hợp Giáo tâm nhiễm những văn
phẩm tLrứ đanh nhất của nước Việt. Đó là Tam Giáo Đồng
Nguyên. Ngày nay, thụ hưởng các tôn giáo Âu Mỹ, và cả
Thiên Chúa Giáo nữa, dầu xiưa đã kết án là Tà Giáo nên
kịch liệt ngăn cấm, nhưng về sau cũng đón nhận và kết
hợp với Taâm Giáo thượng cô nên một Hợp Giáo đặc biệt
là Đạo Cao Đài,
IIi. — LỒNG TÔN G@IÁO TÂM NHIỄM ĐỜI
SỐNG CÁ NHÂN, GIA ĐÌNH VÀ XÃ HỘI.
Tòôn Giáo Việt-Nam không phải là một tin ngưỡng
trừu tượng không ảnh hưởng gì đến đời sống đâu. Tín
ngưỡng của ta rất cụ thể và hiền nhiên trong đời sống
toàn dân. Cúng bái ông bà tổ liên, là nghĩa vụ căn bản
của gia đình, Dân ta ín mình là không xứng đáng thờ trời,
nên dầu thừa biết « trời sinh trời chẳng phụ nào », cũng
dành cho nhà Vua, là vị « thiên tử » thờ trời thay cho dân.
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.