Phàm một nước đã có văn học là có văn thơ. Văn thơ là cái tinh hoa của một dân tộc, đã tiến lên đến cái trình độ, đã cao về đường văn hóa. Có văn thơ thì tiếng nói của người ta mới mỗi ngày một đẹp đẽ và dồi dào thêm ra, tính tình và tư tưởng của người ta mới biểu lộ ra một cách tao nhã và thanh ký. Bởi vậy cho nên những đời thịnh trị bao giờ cũng quý văn thơ.
v ` N L n ⁄ . ọ , "TH0' VA QUI-TAC LAM THƠ . ỷ THơ là thứ nghệ-thuật dùng lời nói tao-nhã mà Ñ ¡ “biệu-diễn Hub-ÿý và tư-tưởng rá cho đẹp và cho hay | / 'đề người ta có thể ngâm-nga liêu-khiển trong những ' lúc phiền muộn hay vui sướng. „ Đã là nghệ-thuật, thì phải có qui-tắc nhất định đề Jựa chọn tiếng bằng tiếng trä#cho hợp âm-điện, đắn- | đo tiếng bông Hếng chim cho thuận âm-ưrởng. Tiếng _bằng liếng trắc phổi có chỗ định trước ; Uống thế Bào có thể hiệp vận với nhau mà thành vần. Đó _ là những điền cốt yếu trong phép làm thơ. ” Những qui-tắc trong phép làm thơ đã có từ xưa, . các nhà tỉnh nghề thơ đã lựa lọc thành một thứ ảm- 19219 ủậẵ._g“khỏ mà thay đôi cho bay hơn được.Vậy nên nay lÀ H HN ta nhặt lấy những qui-tắc ấy mà giải-Lhích ra cho rõ. 'răng, đề sau này ai muốn làm thơ,có thể biết mà ; ổ ìo khỏi sai làm. ¡ : „ v TIẾNG BÃNG TIẾNG TRẮC VÀ TIẾNG BỒNG ¡ ) TIẾNG CHÌM : Tiếng bằng tiếng trắc. — Một thứ tiếng đan- âm như tiếng Việt-Nam ta, nếu không theo luật bùng trắc, thì cân văn không có Am-rởng, đọc lên nghe 9
VIỆT THỊ - a) Cáu lục, Tiếng thứ hai bằng, tiếng thứ tư trấc, tiếng thử sáu bằng và vần. Trăm năm trong cỡi người {a. Song khi cỏ tiều đối, hay ba tiếng đi với nhau, thì tiếng thứ hai trong câu lục có thề là tiếng trắc : Mai cốt cách, tuyết tinh-thần. Nền phú qui, bậc tải danh. Hay là: Đau đớn thay, phận đàn-bà. Người một nơi, hỏi một nơi. b) Câu bát. Tiếng thứ bai bằng, tiếng thứ tư trắc, tiếng thứ sáu bằng và vần, tiếng thử táảm bằng và vần : Chữ tái, chữ mệnh khéo là ghét nhau. Hai tiếng bằng thứ sáu và thứ tảm nhất định phải một liếng bồng và một tiếng chìm, như : là với nhau,— đau với lỏng, ở mấy cậu thơ đề làm mẫu Ở trên, Đó là luật bằng trắc nhất định trong thề thơ lục- bát. Sai luật ấy là thất luật. 2. Vần. — Trong bai câu thơ lục và bát, câu lục chÏ có cước vận ở chữ thứ sáu, mà cầu bát thì có yêu vận ở chữ thứ sảu và cước vận ở chữ thứ tám. Tiếng cuối câu lục vần với tiếng thứ sáu câu bát ở dưới. Tiếng cuối câu bát vần với tiếng cuối câu lục tiếp sau : Trăm năm trong cõi người ‡a. Chữ tài, chữ mệnh khéo là ghét nhan. Trải qua một cuộc bề dâu, Những điều trông thấy mà đau đớn lòng. Xem như thế, thì thơ lục-bát cứ phải có ba vần đi với nhau, một vần ở cuỐi câu bát, một vần ở cuối ” VIỆT THI câu lục tiếp sau và một vần ở chữ thứ sáu trong câu bát nối với câu lục ở trên. Đến cuối câu bát ấy lại đồi sang vần kbác. Xem mấy câu thơ đầu truyện Kiều thì thấy hết ba vần nhau, dầu, đau, lại đồi sang ' ba vần lỏng, phong, hồng, v. v... 3. Đối. — Thơ lục-bát có hai câu đài ngắn không đều,cho nên khi người ta muốn đối,thì chí dùng tiêu đối trong một câu, chứ không có bình đối bai câu với nhau : Sương in mặt, tuyết pha thân, Hay là: Thành xây khỏi biếc, non phơi bóng vàng. ˆ Tội-nghiệp và công-đức cô Kiều (Truyện Kišu) Giác-duyên từ tiết gặp nàng, Đeo bầu quảy níp, rộng đường vân du. Gặp sư Tam-hợp đạo-cô, Thong-dong hỏi hết nhỏ to sự nàng : « Người sao hiếu nghĩa đủ đường, Kiếp sao rặt những đoạn-trường thế thôi ? » ˆ §ưrằng : « Phúc họa đạo trời, * Cối nguồn cũng ở lòng người mà ra. Có trời mà cũng tại ta, u là cối phúc, tình là dây oan. v ý Thúy-Kiều sắc-sảo khôn ngoan, Vô duyên là phận hồng-nhan đã đành. ì Lại mang lấy một chữ tình, Khư khư mình giữ lấy mình vào trong. : ỡ ¡ Vậy nên những chốn thong-dong, m không yên-ồn, ngồi không vững-vàng. P _ Ma đưa lối, qui đưa đường, Lại tìm những chốn đoan-trường mà đi. ¬ „ Hết nạn ấy, đến nạn kia,
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.