Chuyên đề học tập Hoá học 11

Giải Câu hỏi trang 48 Chuyên đề Hoá học 11

Bài 9. Ngành sản xuất dầu mỏ trên thế giới và ở Việt Nam   Đã kiểm

Đề bài

Ngành sản xuất dầu mỏ trên thế giới và ở Việt Nam phát triển như thế nào?
Hoạt động khai thác dầu mỏ có ảnh hưởng đến môi trường như thế nào? Làm thế nào để kiểm soát ô nhiễm môi trường trong hoạt động khai thác dầu mỏ?
Tại sao nói hydrogen là nhiên liệu xanh lí tưởng của nền kinh tế không phát thải CO2CO_2, cho phép giữ gìn hành tinh xanh cho loài người?

Lời giải

a) Sự phát triển của ngành sản xuất dầu mỏ trên thế giới và ở Việt Nam

- *Trên thế giới:* Dầu mỏ được khai thác và sử dụng ở quy mô công nghiệp từ giữa thế kỉ XIX và phát triển mạnh mẽ trong thế kỉ XX. Ngày nay, dầu mỏ là một trong những nguồn năng lượng và nguyên liệu quan trọng bậc nhất của nền kinh tế toàn cầu, với sản lượng khai thác lên tới hàng tỉ tấn mỗi năm. Các khu vực khai thác lớn gồm Trung Đông, Bắc Mỹ, Nga, Bắc Phi, Mỹ Latinh… Công nghệ khai thác, vận chuyển và chế biến ngày càng hiện đại, tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị (xăng, dầu diesel, dầu hỏa, nhựa đường, nguyên liệu cho công nghiệp hóa dầu…). Dầu mỏ cũng là mặt hàng chiến lược, ảnh hưởng lớn đến kinh tế và chính trị thế giới.

- *Ở Việt Nam:* Ngành dầu khí Việt Nam hình thành và phát triển từ cuối thế kỉ XX. Năm 1986, tấn dầu thô đầu tiên được khai thác từ mỏ Bạch Hổ (thềm lục địa phía Nam), đánh dấu Việt Nam trở thành nước khai thác và xuất khẩu dầu mỏ. Từ đó, nhiều mỏ dầu, khí được phát hiện và đưa vào khai thác (Bạch Hổ, Rồng, Đại Hùng, Rạng Đông, Lan Tây – Lan Đỏ…). Cùng với khai thác, Việt Nam đã xây dựng ngành công nghiệp lọc – hóa dầu (Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, Liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn). Dầu khí trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp lớn cho ngân sách và an ninh năng lượng quốc gia.

b) Ảnh hưởng của khai thác dầu mỏ đến môi trường và cách kiểm soát ô nhiễm

*Ảnh hưởng đến môi trường:*
- Sự cố tràn dầu khi khai thác, vận chuyển làm ô nhiễm nặng môi trường nước (biển, sông), hủy diệt sinh vật thủy sinh, phá hủy hệ sinh thái, ảnh hưởng đến nghề cá và du lịch.
- Khí thải và khí đồng hành bị đốt bỏ sinh ra CO2CO_2, SO2SO_2, NOxNO_x… gây ô nhiễm không khí, mưa acid và góp phần làm tăng hiệu ứng nhà kính.
- Nước thải, bùn khoan, dầu rò rỉ gây ô nhiễm đất và nguồn nước ngầm.

*Biện pháp kiểm soát ô nhiễm:*
- Áp dụng công nghệ khai thác, vận chuyển hiện đại, an toàn; kiểm tra, bảo dưỡng định kì đường ống, giàn khoan, tàu chở dầu để hạn chế rò rỉ, tràn dầu.
- Thu gom và sử dụng khí đồng hành thay vì đốt bỏ; xử lí khí thải, nước thải đạt tiêu chuẩn trước khi thải ra môi trường.
- Chuẩn bị sẵn phương án và phương tiện ứng phó, khắc phục nhanh sự cố tràn dầu (phao quây, chất phân hủy, hút dầu…).
- Xây dựng và thực thi nghiêm các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường; giám sát, quan trắc môi trường thường xuyên quanh khu vực khai thác.

c) Vì sao hydrogen là nhiên liệu xanh lí tưởng của nền kinh tế không phát thải CO2CO_2

Khi đốt cháy (hoặc dùng trong pin nhiên liệu), hydrogen phản ứng với oxygen chỉ tạo ra nước:

2H2+O2→to2H2O2H_2 + O_2 \xrightarrow{t^o} 2H_2O

- Sản phẩm duy nhất là nước (H2OH_2O), không sinh ra CO2CO_2 và các khí gây hiệu ứng nhà kính, nên không làm Trái Đất nóng lên — đây là điểm khác biệt căn bản so với nhiên liệu hóa thạch (than, dầu, khí) vốn thải ra nhiều CO2CO_2.
- Hydrogen có nhiệt trị rất cao (năng lượng tỏa ra trên một đơn vị khối lượng lớn hơn nhiều so với xăng, dầu), nên là nguồn năng lượng mạnh và hiệu quả.
- Hydrogen có thể được sản xuất từ nguồn tái tạo và gần như vô tận như điện phân nước nhờ điện từ năng lượng mặt trời, gió…; khi đó cả quá trình sản xuất lẫn sử dụng đều sạch (hydrogen xanh).

Vì vậy, hydrogen được xem là nhiên liệu xanh lí tưởng cho nền kinh tế không phát thải CO2CO_2, giúp giữ gìn bầu khí quyển trong lành và hành tinh xanh cho loài người.

Đáp số

Thế giới: khai thác quy mô công nghiệp từ thế kỉ XIX–XX, sản lượng lớn, là năng lượng và nguyên liệu chủ lực. Việt Nam: khai thác tấn dầu đầu tiên ở mỏ Bạch Hổ năm 1986, trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có lọc dầu Dung Quất, Nghi Sơn.Gây tràn dầu, ô nhiễm nước – không khí – đất; kiểm soát bằng công nghệ an toàn, thu gom khí đồng hành, xử lý khí/nước thải, ứng phó sự cố tràn dầu và thực thi luật bảo vệ môi trường.Vì đốt hydrogen chỉ tạo H2OH_2O, không thải CO2CO_2; nhiệt trị cao; sản xuất được từ nguồn tái tạo (điện phân nước) nên sạch hoàn toàn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.