Giải Câu hỏi 1 trang 12 Chuyên đề Hoá học 12
Đề bài
Khi monobromine hoá propane, thu được hai sản phẩm là 2-bromopropane và 1-bromopropane. Hãy viết phương trình hoá học, cơ chế của phản ứng và dự đoán sản phẩm nào là sản phẩm chính.
Lời giải
Phản ứng monobromine hoá propane () có xúc tác ánh sáng (hoặc nhiệt) là phản ứng thế theo cơ chế gốc tự do (gồm 3 giai đoạn: khơi mào – phát triển mạch – tắt mạch).
a) Phương trình hoá học
Tuỳ theo nguyên tử H bị thế ở carbon bậc I hay bậc II mà thu được hai sản phẩm:
- Thế H ở carbon bậc II (giữa mạch) → 2-bromopropane:
- Thế H ở carbon bậc I (đầu mạch) → 1-bromopropane:
b) Cơ chế phản ứng (gốc tự do)
*Giai đoạn 1 – Khơi mào:* Dưới tác dụng của ánh sáng, phân tử phân cắt đồng li tạo hai gốc tự do bromine:
*Giai đoạn 2 – Phát triển mạch:* Gốc tách một nguyên tử H của propane tạo gốc alkyl, gốc alkyl này lại phản ứng với sinh ra sản phẩm và tái tạo gốc .
- Hướng tạo 2-bromopropane (tách H ở C bậc II, sinh gốc bậc II):
- Hướng tạo 1-bromopropane (tách H ở C bậc I, sinh gốc bậc I):
*Giai đoạn 3 – Tắt mạch:* Các gốc tự do kết hợp với nhau làm dừng chuỗi phản ứng, ví dụ:
c) Dự đoán sản phẩm chính
Độ bền của gốc carbon tự do tăng theo bậc: gốc bậc II () bền hơn gốc bậc I (). Nguyên tử H ở carbon bậc cao hơn dễ bị tách hơn, tạo gốc trung gian bền hơn. Vì vậy hướng tạo 2-bromopropane chiếm ưu thế.
→ Sản phẩm chính là 2-bromopropane (); 1-bromopropane là sản phẩm phụ.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.