Chuyên đề học tập Ngữ văn 10

Giải Câu hỏi trang 37 Chuyên đề Ngữ văn 10

Chuyên đề học tập Ngữ văn 10 - tìm hiểu về hội Gióng (phường Ải Lao)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nêu kết quả khảo sát, tìm hiểu nguồn gốc của một số danh xưng và hoạt động có liên quan đến hội Gióng.

Gợi ý trả lời

Dưới đây là kết quả khảo sát, tìm hiểu về nguồn gốc của một số danh xưng và hoạt động tiêu biểu có liên quan đến hội Gióng (tập trung ở hội Gióng Phù Đổng, Gia Lâm, Hà Nội và vai trò của phường Ải Lao).

### a) Danh xưng "ông Hiệu"
- Kết quả tìm hiểu: "Ông Hiệu" là tên gọi chung chỉ những người đóng vai các tướng lĩnh dưới quyền Thánh Gióng, gồm: Hiệu cờ, Hiệu trống, Hiệu chiêng, Hiệu trung quân và Hiệu tiểu cổ.
- Nguồn gốc: "hiệu" vốn nghĩa là *ra hiệu lệnh, phát lệnh* trong quân đội xưa. Các ông Hiệu là người thay mặt chủ tướng truyền lệnh (bằng cờ, trống, chiêng), vì vậy danh xưng gắn với chức năng điều binh khiển tướng trong "trận đánh" được tái hiện ở lễ hội.

###

b) Danh xưng "tướng bà" (cô tướng / nữ tướng)
- Kết quả tìm hiểu: "Tướng bà" là 28 cô gái trẻ được chọn đóng vai 28 tướng giặc Ân.
- Nguồn gốc: Con số 28 tượng trưng cho đạo quân xâm lược; việc để nữ đóng vai tướng giặc vừa thể hiện quan niệm dân gian về đối phương, vừa làm nổi bật khí thế chính nghĩa của quân ta. Danh xưng phản ánh tích truyện Gióng đánh tan giặc Ân.

###

c) Danh xưng "phù giá"
- Kết quả tìm hiểu: "Phù giá" là đội quân chính của Thánh Gióng do các trai làng khỏe mạnh đảm nhận.
- Nguồn gốc: "phù giá" nghĩa là *hộ giá, theo giúp xa giá* (của Thánh); đây là lực lượng quân sĩ đi theo bảo vệ và chiến đấu dưới trướng Gióng, nên tên gọi gắn với nghi thức rước và diễn trận.

###

d) Danh xưng "phường Ải Lao" (hát Ải Lao, làng áo đen)
- Kết quả tìm hiểu: Đây là một phường hội của làng Hội Xá được cử đến hát múa phục vụ hội Gióng Phù Đổng; còn gọi là "làng áo đen" vì trang phục biểu diễn màu đen.
- Nguồn gốc: Theo truyền thuyết, phường Ải Lao ra đời để tưởng nhớ việc hát múa, săn bắt mua vui cho Thánh Gióng; cũng có cách giải thích danh xưng gắn với nguồn gốc vùng miền của đội quân theo Gióng. Phường là bộ phận không thể thiếu, biểu diễn hát Ải Lao và múa hổ trong lễ hội.

###

e) Hoạt động "múa cờ lệnh" (đánh cờ của ông Hiệu cờ)
- Kết quả tìm hiểu: Là nghi thức trung tâm, ông Hiệu cờ múa cờ theo bài bản trước mỗi "trận đánh" ở Đống Đàm và Soi Bia.
- Nguồn gốc & ý nghĩa: Tái hiện việc Thánh Gióng phất cờ điều quân; động tác múa cờ tượng trưng cho việc bày binh bố trận và khí thế xung trận của quân ta.

###

f) Hoạt động "hát Ải Lao và múa hổ"
- Kết quả tìm hiểu: Do phường Ải Lao thực hiện, gồm hát các bài ca nghi lễ và tiết mục múa "ông Hổ" (săn hổ).
- Nguồn gốc & ý nghĩa: Gắn với truyền thuyết đoàn người vừa đi vừa hát, săn bắt thú để góp vui, tiếp sức cho Thánh Gióng; thể hiện sự hòa quyện giữa yếu tố chiến trận và sinh hoạt văn hóa dân gian.

### Nhận xét chung
Các danh xưng ("ông Hiệu", "tướng bà", "phù giá", "phường Ải Lao"…) và hoạt động (múa cờ lệnh, diễn trận, hát Ải Lao, múa hổ) đều bắt nguồn từ truyền thuyết Thánh Gióng đánh giặc Ân, được dân gian cụ thể hóa thành nghi thức. Qua đó, hội Gióng vừa là "bảo tàng sống" tái hiện cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, vừa thể hiện tín ngưỡng tôn vinh người anh hùng và ước vọng thái bình của cộng đồng (đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2010).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.