Giải Câu hỏi 1 trang 45 Chuyên đề Ngữ văn 10
Đề bài
NGỮ LIỆU: Nói đến sức sống của Truyện Kiều, người ta thường nghĩ trước hết đến văn bản ngôn từ do đại thi hào Nguyễn Du viết nên và khả năng làm lay động tâm trí bao thế hệ độc giả Việt Nam của nó, bất kể việc tầm nguyên bản gốc Truyện Kiều là câu chuyện vô cùng phức tạp. Nhưng vấn đề cần được nhìn nhận sâu hơn nữa với những quan sát mở rộng về hàng loạt tác phẩm thuộc nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau vốn lấy cảm hứng từ Truyện Kiều. Có thể nói, có một Truyện Kiều khác, hay đúng hơn, nhiều Truyện Kiều khác, tồn tại không chỉ trong các sáng tác ngôn từ mà còn trong cả hội hoạ, âm nhạc và đặc biệt trong nhiều vở diễn trên sân khấu. Đã có không ít vở chèo, cải lương, kịch nói được dàn dựng căn cứ vào những kịch bản chuyển thể truyện thơ của Nguyễn Du. Điều thú vị khác là hiện nay, Truyện Kiều còn gợi nguồn cảm hứng cho điện ảnh – loại hình nghệ thuật hiện đại nhất, tuy ra đời muộn nhưng lại có sức hấp dẫn lớn đối với người xem đương đại.
Không chỉ Truyện Kiều, những tác phẩm văn học lớn nhất của nhân loại đều có đời sống rộng hơn trang sách, trong đó, có đời sống trên sân khấu. Các tiểu thuyết Những người khốn khổ và Nhà thờ Đức Bà Pa-ri (Paris) của Vích-to Huy-gô (Victor Hugo) đã được đưa lên sân khấu toàn thế giới và luôn nhận được sự hưởng ứng rộng rãi của công chúng. Năm 2020, Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam đã công diễn vở nhạc kịch Những người khốn khổ. Chương trình biểu diễn này được xem là một trong những sự kiện văn hoá nổi bật của năm.
Ngoài tồn tại dưới dạng văn bản ngôn từ, tác phẩm văn học còn có thể tồn tại dưới dạng thức nào khác?
Gợi ý trả lời
Căn cứ vào ngữ liệu: Đoạn trích lấy *Truyện Kiều* của Nguyễn Du và các tiểu thuyết của Vích-to Huy-gô (*Những người khốn khổ*, *Nhà thờ Đức Bà Pa-ri*) làm dẫn chứng để cho thấy một tác phẩm văn học lớn "đều có đời sống rộng hơn trang sách".
Trả lời: Ngoài tồn tại dưới dạng văn bản ngôn từ (chữ viết do nhà văn sáng tạo nên), tác phẩm văn học còn có thể tồn tại dưới nhiều dạng thức khác khi được chuyển thể / lấy cảm hứng sang các loại hình nghệ thuật khác, cụ thể là:
a) Hội hoạ – tác phẩm được tái hiện qua tranh, hình ảnh (ví dụ: nhiều bức hoạ lấy cảm hứng từ *Truyện Kiều*).
b) Âm nhạc – được phổ thành các bản nhạc, ca khúc, ngâm, lẩy (ví dụ: nhạc phẩm lấy cảm hứng từ *Truyện Kiều*).
c) Sân khấu – được chuyển thể thành kịch bản và dàn dựng thành các vở diễn như chèo, cải lương, kịch nói, nhạc kịch (ví dụ: vở nhạc kịch *Những người khốn khổ* do Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam công diễn năm 2020; các vở chèo, cải lương, kịch nói chuyển thể *Truyện Kiều*).
d) Điện ảnh – được chuyển thể thành phim, loại hình nghệ thuật hiện đại ra đời muộn nhưng có sức hấp dẫn lớn với người xem đương đại (ví dụ: *Truyện Kiều* gợi nguồn cảm hứng cho điện ảnh).
Kết luận: Như vậy, bên cạnh dạng văn bản ngôn từ, tác phẩm văn học còn có thể tồn tại dưới dạng các tác phẩm hội hoạ, âm nhạc, sân khấu (chèo, cải lương, kịch nói, nhạc kịch) và điện ảnh.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.