Giải Bài 3 trang 64 Chuyên đề Ngữ văn 10
Đề bài
Dàn dựng màn đối thoại giữa một nhân vật là con người hiện đại với nhân vật Ngô Tử Văn trong Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên (Nguyễn Dữ) nhằm làm rõ lựa chọn của Ngô Tử Văn.
(văn bản: Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên (Nguyễn Dữ))
Gợi ý trả lời
## Dàn dựng màn đối thoại: Con người hiện đại gặp Ngô Tử Văn
Mục đích: Làm rõ *lựa chọn* của Ngô Tử Văn — dám đốt đền tà, dám đấu tranh với cái ác đến cùng, chấp nhận hiểm nguy để bảo vệ lẽ phải và sự bình yên cho dân.
### a) Xác định tình huống và nhân vật
Nhân vật:
- Ngô Tử Văn (Soạn): kẻ sĩ đất Bắc, tính *khảng khái, nóng nảy, cương trực*, "thấy sự tà gian thì không thể chịu được".
- Người hiện đại (đặt tên: *Minh* — một bạn trẻ thời nay, hay hoài nghi, quen lối sống "tránh voi chẳng xấu mặt", ngại va chạm).
Tình huống (bối cảnh sân khấu): Sau khi nhậm chức Phán sự ở đền Tản Viên, Tử Văn "trở về" trong một giấc chiêm bao / một cuộc gặp xuyên thời gian với Minh. Minh — người đại diện cho góc nhìn thực dụng hiện đại — chất vấn Tử Văn: *Việc gì phải liều mạng đốt đền, chuốc họa vào thân?*
###
b) Phác thảo mạch xung đột của màn đối thoại
Màn kịch xoay quanh ba lớp mâu thuẫn quan điểm, mỗi lớp làm sáng thêm một khía cạnh lựa chọn của Tử Văn:
1. Vì sao dám đốt đền? — Minh cho là liều lĩnh, mê tín ngược; Tử Văn khẳng định đền đã bị hồn ma tướng giặc họ Thôi (bại tướng nhà Minh) chiếm, "hưng yêu tác quái", làm hại dân, nên đốt là trừ tà chứ không phải phạm thần.
2. Vì sao không thỏa hiệp, không sợ bị kiện xuống âm phủ? — Minh khuyên "dĩ hòa vi quý"; Tử Văn chọn đối chất đến cùng ở Minh ti, vạch mặt kẻ gian trước Diêm Vương.
3. Vì sao nhận chức Phán sự? — Làm rõ: đấu tranh cho chính nghĩa không chỉ để thắng một lần mà để *giữ công lí lâu dài*.
###
c) Kịch bản mẫu (trích màn đối thoại)
> *(Sân khấu: khói hương mờ, một gốc cây cổ thụ. Minh mặc áo thun, đeo ba lô, bước vào ngơ ngác. Tử Văn áo dài the, đĩnh đạc.)*
MINH: *(ngập ngừng)* Anh… anh là Ngô Tử Văn? Người đốt đền đấy à? Em đọc chuyện của anh rồi. Thật tình, em không hiểu — ngôi đền yên lành, việc gì anh phải châm lửa để rước vạ vào thân?
TỬ VĂN: *(điềm tĩnh mà rắn rỏi)* Yên lành ư? Ngôi đền ấy đã bị hồn tên tướng bại trận phương Bắc chiếm giữ, giả làm thần, làm yêu làm quái, khiến dân trong vùng khốn khổ. Ta thắp hương khấn trời, rồi mới châm lửa. Ta đốt cái giả danh, chứ không đốt cái linh thiêng.
MINH: Nhưng nhỡ anh nhầm thì sao? Người ta bảo "tránh voi chẳng xấu mặt". Sao không mặc kệ, sống yên phận cho lành?
TỬ VĂN: *(nghiêm giọng)* Thấy điều tà gian mà làm ngơ, thì cái yên ấy là yên của kẻ hèn. Ta là kẻ sĩ — đã biết là tà thì không thể dung. Dẫu nó dọa kiện ta xuống tận Minh ti, ta cũng không run sợ.
MINH: Xuống tận âm phủ đối chất với Diêm Vương… anh không sợ chết à?
TỬ VĂN: Ta sợ *sống mà cúi đầu trước cái ác* hơn là sợ chết khi đứng thẳng vì lẽ phải. Trước Diêm Vương, ta có chứng cứ của Thổ công, có sự thật làm chỗ dựa. Chính nghĩa, nếu kiên trì đến cùng, nhất định thắng gian tà.
MINH: *(lặng đi, rồi khẽ)* Vậy nhận chức Phán sự… là để làm gì?
TỬ VĂN: Để giữ công lí không chỉ một lần. Trừ được một cái ác là tốt, nhưng ngồi vào chỗ cầm cân nảy mực để mãi bảo vệ lẽ công bằng — đó mới trọn vẹn.
MINH: *(gật đầu, giọng đổi khác)* Em hiểu rồi. Hóa ra dũng khí không phải là liều, mà là dám chịu trách nhiệm đến cùng với điều mình tin là đúng…
###
d) Yêu cầu dàn dựng và ý nghĩa làm rõ qua màn kịch
Về dàn dựng sân khấu:
- *Đạo cụ/bối cảnh:* khói hương, gốc cây, ánh sáng mờ gợi không khí kì ảo; tương phản trang phục (hiện đại ↔ cổ) để nhấn mạnh cuộc đối thoại xuyên thời gian.
- *Diễn xuất:* Minh ban đầu hoài nghi, giọng nhanh, cử chỉ dè dặt → chuyển sang trầm lắng, thán phục. Tử Văn: giọng chắc, chậm, ánh mắt kiên định, thế đứng thẳng.
- *Cao trào:* ở lớp đối thoại thứ hai (chuyện xuống Minh ti) — nơi bộc lộ rõ nhất khí phách "không khuất phục".
Lựa chọn của Ngô Tử Văn được làm sáng tỏ:
- Chọn hành động thay vì làm ngơ trước cái ác.
- Chọn đấu tranh đến cùng, không thỏa hiệp, dám chịu hiểm nguy.
- Chọn đứng về phía chính nghĩa và nhân dân, tin "chính nhất định thắng tà".
→ Qua đó khẳng định vẻ đẹp của kẻ sĩ cương trực và gửi gắm bài học về lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm với cộng đồng — vẫn nguyên giá trị với con người hiện đại.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.