Giải Bài 4 trang 64 Chuyên đề Ngữ văn 10
Đề bài
Đặt sự kiện được kể trong đoạn trích Héc-to (Hector) từ biệt Ăng-đrô-mác (Andromache) vào bối cảnh đời sống đương đại và dàn dựng thành một vở kịch ngắn trên sân khấu.
(văn bản: Héc-to (Hector) từ biệt Ăng-đrô-mác (Andromache))
Gợi ý trả lời
## Định hướng chung
Bài tập yêu cầu chuyển vị (transposition) một tình huống trong sử thi *I-li-át* sang bối cảnh đương đại rồi sân khấu hoá thành kịch ngắn. Theo quy trình SGK Chuyên đề 2 (Sân khấu hoá tác phẩm văn học), ta làm theo các bước: (1) đọc hiểu – xác định hạt nhân kịch tính của nguyên tác; (2) đặt lại bối cảnh đương đại giữ nguyên lõi xung đột; (3) viết kịch bản (lời thoại + chỉ dẫn sân khấu); (4) dự kiến dàn dựng (nhân vật, cảnh trí, âm thanh, ánh sáng, diễn xuất).
---
### a) Xác định hạt nhân kịch tính của nguyên tác
Đoạn trích *Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác* xoay quanh một cuộc chia li nơi cổng thành Tơ-roa: Héc-to – người anh hùng – phải ra trận dù biết thành sẽ thất thủ và mình sẽ chết; Ăng-đrô-mác níu giữ chồng vì tình vợ chồng, tình cha con (đứa con A-xti-a-nác).
Xung đột cốt lõi (giữ nguyên khi chuyển thể):
- Bổn phận với cộng đồng ↔ hạnh phúc riêng của gia đình.
- Dự cảm về cái chết / mất mát phủ lên giây phút sum họp cuối.
- Chi tiết giàu sức gợi: đứa con khóc ré vì sợ mũ trụ sáng loáng, người cha cởi mũ, bế con, cầu nguyện → biểu tượng cho khát vọng hoà bình giữa chiến tranh.
###
b) Đặt vào bối cảnh đời sống đương đại
Giữ lõi "người ra đi làm nhiệm vụ nguy hiểm vì cộng đồng, để lại vợ con", tôi chọn bối cảnh: một bác sĩ tình nguyện lên đường vào tâm dịch (hoặc một chiến sĩ cứu hộ đi vùng lũ – có thể thay linh hoạt). Bảng tương ứng chuyển vị:
| Nguyên tác | Bản đương đại |
|---|---|
| Héc-to – dũng tướng | Hoàng – bác sĩ trẻ tình nguyện |
| Ăng-đrô-mác – người vợ | An – vợ, cô giáo |
| Bé A-xti-a-nác | Bé Na – con nhỏ |
| Mũ trụ sáng loáng làm con sợ | Khẩu trang + kính chắn + đồ bảo hộ làm bé Na sợ, khóc |
| Cổng thành Tơ-roa, chiến trận | Hiên nhà, sân bay / điểm tập kết đoàn chi viện |
| Lời tiên tri thành mất | Dự cảm hiểm nguy, khả năng không trở về |
###
c) Kịch bản kịch ngắn: "Cởi áo blouse" (≈ 6–8 phút, 1 cảnh)
Nhân vật: HOÀNG (bác sĩ), AN (vợ), BÉ NA (4 tuổi), và tiếng loa thông báo ngoài sân.
Cảnh trí: Hiên một căn nhà nhỏ, sáng sớm. Một chiếc ba lô và bộ đồ bảo hộ treo bên cửa. Phía xa vọng tiếng còi xe cứu thương.
> *(Ánh sáng lên dịu. HOÀNG đang khoác đồ bảo hộ, đeo khẩu trang và kính chắn giọt bắn. AN bế BÉ NA bước ra.)*
AN: *(giọng cố bình tĩnh)* Anh… thật sự phải đi chuyến này sao? Người ta còn bao bác sĩ khác. Ở lại đi, mẹ con em cần anh.
HOÀNG: Anh hiểu, An ạ. Nhưng trong đó mỗi ngày thêm mấy chục ca, thiếu người. Nếu ai cũng ở lại vì gia đình mình, thì những gia đình khác biết trông vào ai?
AN: Em không trách anh vô tâm. Chỉ là… em sợ. Sợ cái ngày anh khoác bộ đồ này rồi không về.
> *(BÉ NA nhìn khẩu trang, kính chắn của bố, òa khóc, ngoảnh mặt rúc vào vai mẹ.)*
BÉ NA: Không phải bố! Con sợ! Cái mặt lạ lắm!
> *(HOÀNG khựng lại. Anh lặng lẽ gỡ kính chắn, kéo khẩu trang xuống, để lộ gương mặt. Anh quỳ xuống ngang tầm con.)*
HOÀNG: Na nhìn kỹ nè. Vẫn là bố đây mà. Cái này chỉ là áo giáp của bố thôi — mặc vào để con vi rút xấu xa không làm hại bố, để bố còn về với con.
> *(Bé Na nín, chạm tay vào má bố. Hoàng bế con lên, ôm cả hai mẹ con.)*
HOÀNG: *(khẽ, như lời cầu nguyện)* Rồi con sẽ lớn. Người ta sẽ bảo: "Con bé này, bố nó từng đi vào nơi khó nhất." Bố chỉ mong con được sống những ngày không còn phải sợ một chiếc khẩu trang.
AN: *(gạt nước mắt, sửa lại cổ áo cho chồng)* Vậy anh hứa đi. Hứa là sẽ giữ mình. Nhà mình… đợi anh về ăn cơm.
HOÀNG: Anh hứa. *(đeo lại khẩu trang)* Chăm con, và chăm cả em nữa.
> *(Tiếng loa: "Đoàn chi viện tập trung, chuẩn bị xuất phát." Hoàng khoác ba lô, bước đi, ngoái lại vẫy tay. An bế con vẫy theo. Đèn mờ dần, chỉ còn một vầng sáng trắng nơi khung cửa.)*
— Màn hạ —
###
d) Dự kiến dàn dựng trên sân khấu
- Diễn xuất: tiết chế, dồn cảm xúc vào hành động hình thể — khoảnh khắc *cởi khẩu trang / kính chắn* là điểm nhấn kịch tính (tương ứng Héc-to cởi mũ trụ), cần làm chậm, lặng.
- Cảnh trí tối giản: một khung cửa, chiếc ba lô, bộ đồ bảo hộ treo sẵn — gợi ranh giới "trong nhà – ngoài kia" như cổng thành chia hai thế giới bình yên và hiểm nguy.
- Ánh sáng: ấm ở cảnh gia đình, chuyển trắng lạnh nơi khung cửa khi Hoàng rời đi (biểu tượng ranh giới sinh tử, để ngỏ kết mở).
- Âm thanh: tiếng còi cứu thương và loa thông báo thay cho tiếng trống trận; nhạc nền nhỏ, dừng hẳn ở khoảnh khắc cởi khẩu trang để tăng sức nặng.
- Đạo cụ biểu tượng: khẩu trang – kính chắn (thay mũ trụ) là đạo cụ mang chủ đề; giữ nguyên mô-típ "vật khiến con sợ cha" để bảo toàn tinh thần nhân văn của nguyên tác: khát vọng hoà bình, sự sống trước cái chết.
Kết: Bản chuyển thể giữ trọn hạt nhân xung đột *bổn phận – tình thân* và chi tiết biểu tượng của *I-li-át*, chỉ thay lớp vỏ bối cảnh, nên vừa gần gũi đương đại vừa trung thành với chiều sâu tư tưởng nguyên tác.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.