Chuyên đề học tập Ngữ văn 11

Giải Bài 5 trang 41 Chuyên đề Ngữ văn 11

Chuyên đề 2. Tìm hiểu ngôn ngữ trong đời sống xã hội hiện đại (Phần 1)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Thuyết trình về một vấn đề ngôn ngữ mà bạn đã đề cập trong bài tập 4.

Gợi ý trả lời

Hướng dẫn và bài làm mẫu

Bài tập 5 yêu cầu chuyển kết quả tìm hiểu ở bài tập 4 (một vấn đề ngôn ngữ trong đời sống xã hội hiện đại) thành một bài thuyết trình. Vì vậy cần đi qua ba bước: (a) chuẩn bị, (b) xây dựng dàn ý bài nói, (c) luyện tập và trình bày. Dưới đây minh hoạ với vấn đề đã chọn ở bài 4: *“Hiện tượng lạm dụng tiếng nước ngoài và ngôn ngữ mạng của giới trẻ hiện nay”*.

a) Chuẩn bị thuyết trình

- Xác định lại vấn đề và mục đích nói: làm rõ thực trạng, nguyên nhân, tác động của việc lạm dụng tiếng nước ngoài / ngôn ngữ mạng; từ đó đề xuất cách giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.
- Xác định đối tượng người nghe (các bạn trong lớp), không gian và thời gian nói (khoảng 5–7 phút).
- Tập hợp dẫn chứng đã thu thập ở bài 4: các ví dụ cụ thể (viết tắt, chêm xen *“ok”, “hot”, “idol”, “flex”*, teencode *“ko, j, bít”*…), số liệu / nhận xét từ báo chí, ý kiến chuyên gia.
- Chuẩn bị phương tiện hỗ trợ: slide trình chiếu, hình ảnh ví dụ, phiếu ghi ý chính; dự kiến câu hỏi người nghe có thể nêu.

b) Dàn ý bài thuyết trình

- Mở đầu: Chào người nghe, nêu vấn đề và lí do chọn (ngôn ngữ phản ánh và tác động trực tiếp đến đời sống, bản sắc văn hoá). Nêu khái quát điều sẽ trình bày.

- Nội dung chính (trình bày theo luận điểm, mỗi luận điểm kèm dẫn chứng):
1. *Thực trạng*: giới trẻ dùng nhiều từ ngữ vay mượn, viết tắt, biến đổi chính tả trên mạng xã hội, tin nhắn, thậm chí trong văn bản học tập. (dẫn chứng cụ thể)
2. *Nguyên nhân*: ảnh hưởng của mạng xã hội, phim ảnh, âm nhạc nước ngoài; tâm lí thể hiện cá tính, muốn nhanh gọn; thiếu ý thức giữ gìn tiếng mẹ đẻ.
3. *Tác động*: mặt tích cực (ngôn ngữ sinh động, bắt kịp giao tiếp quốc tế) và mặt tiêu cực (làm sai lệch chuẩn chính tả, nghèo vốn từ tiếng Việt, gây khó hiểu, ảnh hưởng sự trong sáng của tiếng Việt).
4. *Giải pháp / thái độ*: dùng tiếng nước ngoài và ngôn ngữ mạng đúng lúc, đúng chỗ, có chọn lọc; đề cao ý thức trau dồi và giữ gìn tiếng Việt; nhà trường, gia đình, truyền thông cùng định hướng.

- Kết thúc: Khẳng định lại quan điểm (tôn trọng sự phát triển tự nhiên của ngôn ngữ nhưng phải giữ gìn bản sắc và sự trong sáng của tiếng Việt), cảm ơn và mời người nghe trao đổi.

c) Trình bày và tương tác

- Nói rõ ràng, mạch lạc, đúng thời gian; kết hợp ngữ điệu, ánh mắt, cử chỉ và phương tiện trực quan.
- Dùng từ ngữ chuẩn mực, lịch sự; nêu dẫn chứng trung thực, khách quan.
- Lắng nghe, ghi nhận và phản hồi các câu hỏi, ý kiến của người nghe.
- Sau khi nói, tự đánh giá và tiếp thu góp ý để rút kinh nghiệm.

*Lưu ý:* Đây là bài tập thực hành nói nên không có “đáp số” cố định; kết quả là một bài thuyết trình hoàn chỉnh đáp ứng yêu cầu về nội dung, bố cục và cách trình bày nêu trên.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.